نوشته‌ها

download

مقیاس‌های اندازه‌گیری متغیرها

یکی از مراحل اساسی در پژوهش، اندازه­ گیری است. اندازه­ گیری روشی است که از طریق آن به یک صفت یا یک ویژگی، با توجه به ملاک مشخص، عددی نسبت داده می شود. به عبارت دیگر، اندازه­ گیری عبارت است از تبدیل کیفی به کمّی، با توجه به ملاک معین. اندازه ­گیری را می­توان به روشی اطلاق کرد که از طریق آن عددی بر اساس یک قانون معین جایگزین یک صفت می­ شود. پژوهشگر کار خود را با متغیر آغاز می­کند و سپس برای بیان متغیر به صورت عدد از قوانین و مقیاس­های مختلفی استفاده می کند. ماهیت روش اندازه­ گیری و اعدادی که از طریق اعمال روش­های اندازه­ گیری حاصل می­شوند، تعیین می­کنند که برای تفسیر آن‌ها باید از چه روش آماری استفاده کرد.

استیونس مقیاس­ های اندازه­ گیری را به چهار دسته طبقه­ بندی کرده است: اسمی(Nominal scale)، ترتیبی(Ordained scale)، فاصله­ ای(Interval scale) و نسبی(Ratio scale).

مقیاس اسمی

ابتدائی­ ترین مقیاس اندازه ­گیری، مقیاس اسمی است. در این مقیاس افراد یا اشیاء بر اساس یک ملاک معین در طبقه­ ها که کیفی هستند و نه کمّی، جایگزین می­شوند. در این مقیاس، اندازه ­گیرنده باید بتواند طبقه­ ها را از یکدیگر تشخیص دهد و ملاکی را که بر اساس آن افراد یا اشیاء را در طبقه ­های مختلف جایگزین می­کند بشناسد. البته این طبقه­ ها باید ناسازگار باشند، به این معنی که یک نفر یا یک شئ را نتوان در بیش از یک طبقه جایگزین کرد. تنها ارتباطی که طبقه ­ها با هم دارند این است که با همدیگر متفاوتند و هیچ دلیل یا مدرکی وجود ندارد که با توجه به آن بتوان نتیجه گرفت که ویژگی های یک طبقه بیشتر یا کمتر از طبقه دیگر است. طبقه­ بندی دانشجویان به صورت مذکر و مؤنث در مقیاس اسمی است.

اعدادی که در این مقیاس به کار برده می­شوند اختیاری هستند و صرفاً جهت نام­گذاری و سهولت به کار می­روند و هیچ­گونه معنایی از آنها استنباط نمی­شود. در تخصیص اعداد به طبقه­ ها باید توجه داشت که به کلیه افراد یا اشیایی که متعلق به یک طبقه هستند عدد یکسانی اختصاص یابد. به عنوان مثال برای آماده کردن اطلاعات جمع­ آوری شده با استفاده از این مقیاس برای عملیات کامپیوتری، عدد صفر برای کلیۀ افراد مذکر و عدد یک برای کلیۀ افراد مؤنث به کار برده می­شود. در این مقیاس هیچ­گونه همبستگی یا ارتباطی بین اعداد به کار برده شده وجود ندارد. به عنوان مثال، طبقه­ ای که عدد یک به آن اختصاص داده می­شود، در مقایسه با طبقه­ ای که به آن عدد صفر داده می­شود، دارای هیچ ویژگی اضافه­ ای نیست.

عده­ای عقیده دارند که فرآیند طبقه­ ای، اندازه­گیری نیست و برخی از کتاب­های آماری هم این مقیاس را در بحث مقیاس­های اندازه­ گیری مطرح نکرده اند. اما در صورتی که اندازه ­گیری را به اختصاص دادن عدد به اشیاء یا حوادث بر اساس یک قانون معین تعریف کنیم، فرآیند طبقه­ بندی اطلاعات و تخصیص عدد به آنها نیز نوعی اندازه­ گیری محسوب می­شود.

مقیاس ترتیبی

دومین مقیاس اندازه­ گیری، ترتیبی است که کلیه ویژگی­های مقیاس اسمی را دارد. در این مقیاس وضعیت نسبی اشیاء یا افراد بدون تعیین فاصله بین آنها بر اساس صفت معینی مشخص می­شود. شرط ضروری اندازه­ گیری در این مقیاس رعایت ملاک رتبه­ بندی کردن اشیاء یا افراد است، به این معنی که باید روشی را به کار برد که به کمک آن بتوان تعیین کرد که فرد یا شئ مورد اندازه­­ گیری دارای ارزش بیشتر، کمتر یا مساوی است. به عنوان مثال، برای رتبه ­بندی کردن دانش­ آموزان بر اساس درآمد خانواده، میزان همکاری و معدل می­توان از این مقیاس استفاده کرد.

در مقیاس ترتیبی، روشی که برای رتبه­ بندی اشیاء یا افراد به کار برده می­شود باید با توجه به اصل انتقال­ پذیری باشد و این اصل را می‌توان با استفاده از علایم ریاضی به صورت زیر بیان کرد.

در صورتی که B <  A و C <  B باشد، C <  A خواهد بود. به بیان دیگر باید ارتباط به گونه­­ ای باشد که اگر A بزرگتر از B و B از C بزرگتر باشد، در نتیجه A بزرگتر از  C باشد. البته به جای کلمۀ بزرگتر می­توان از کلمات دیگری مانند قوی­تر، پیشرفته­ تر، بلندتر و غیره استفاده کرد.

در این مقیاس تنها می­توان افراد یا اشیاء را بر اساس میزان یا مقداری که هر یک از آنها دارای ویژگی موردنظر هستند، مقایسه کرد. بنابراین استفاده از عدد در این مقیاس، هیچ معنایی به جز ترتیب یا رتبه­ بندی اشیاء یا افراد ندارد.

مقیاس فاصله­ ای

مقیاس فاصله­ ای دارای کلیۀ ویژگی­های مقیاس­های اسمی و ترتیبی است و علاوه بر آنها، در این مقیاس فاصلۀ هر صفت تا مبدأ آن نیز مشخص است. در این مقیاس نه تنها ترتیب اشیاء یا صفت­های مورد  اندازه­ گیری مشخص است، بلکه فاصلۀ بین واحدهای اندازه­ گیری نیز معلوم است. در این مقیاس، فواصل مساوی بین اعداد، نشان­ دهندۀ فواصل مساوی بین صفت­ های مورد اندازه­ گیری است. درجه­ های فارنهایت و سانتی­گراد، مثال­های خوبی برای این مقیاس هستند. مقیاس فاصله­ ای نه تنها گروه­ها را طبقه­ بندی و رتبه آنها را نشان می‌دهد، بلکه مقدار این تفاوت بین گروه­ها را نیز اندازه­ گیری می­کند.

مقیاس فاصله­ ای، فاصله­ ها، ترتیب تقدم و تساوی مقادیر را بین متغیرها نشان می­دهد که نسبت به مقیاس اسمی و ترتیبی قوی­تر است و دارای امکان محاسبۀ تمایل به مرکز و میانگین حسابی است. برای سنجش، پارامترهای پراکندگی، دامنه تغییرات، انحراف معیار و واریانس نیز داراست.

مقیاس نسبی

مقیاس نسبی دارای کلیۀ ویژگی­های مقیاس­های فاصله ­ای، ترتیبی و اسمی است. این مقیاس بالاترین سطح اندازه گیری است و در آن صفر واقعی وجود دارد. در این مقیاس، برای مقایسه دو ارزش یا دو واحد می­توان از نسبت استفاده کرد. متر که برای اندازه­ گیری طول به کار برده می­شود و دارای مبدأ صفر است، یک مقیاس نسبی است. بنابراین در این مقیاس می­توان گفت 6 سانتی­متر دو برابر 3 سانتی­متر طول دارد. در مقیاس نسبی امکان ضرب و تقسیم هر یک از اندازه­ ها در یک عدد معین بدون تغییر ویژگی مورد اندازه ­گیری وجود دارد.

images

ضرورت تهیه دستورالعمل برای پرسشنامه

با وجود اینکه امروزه اکثر افراد جامعه با روش پاسخگویی به پرسشنامه‌های الکترونیکی آشنایی دارند اما بعضی اوقات غفلت از این موضوع باعث می‌شود نتایج به دست آمده منطبق با نیاز پژوهشگر نباشد. ارائه توضیحات در نامه درخواست پر کردن پرسشنامه (که به همراه لینک پرسشنامه به کاربران ارسال می‌شود) و همچنین در داخل متن پرسشنامه می‌تواند از پیچیدگی پرسشنامه شما بکاهد و کاربران را از سردرگمی نجات دهد. در نامه همراه پرسشنامه هدف از گردآوری داده ها به وسیله پرسشنامه و ضرورت همکاری پاسخ دهنده در عرضه داده های مورد نیاز بیان می‌شود؛ اما در دستورالعمل محقق سعی می‌کند پاسخ دهنده را با چگونگی پاسخ دادن به سوال های پرسشنامه آشنا کند. ارائه رهنمودهایی در مورد نحوه تکمیل پرسش ها در هر بخش به پاسخ دهندگان کمک می کند تا بدون دشواری به پرسش ها پاسخ دهند.

اگر پاسخ به تمام سوالات پرسشنامه ضروری است حتما باید در ابتدای پرسشنامه به این نکته تاکید شود. همچنین بهتر است زمان تقریبی پاسخگویی به پرسشنامه به کاربر اعلام شود تا بتواند برنامه‌ریزی صحیحی برای وقت خود داشته باشد. گاهی نیاز است در مورد تک تک سوالات توضیحات جداگانه‌ای به کاربر داده شود که این توضیحات عموما به منظور تسهیل پاسخگویی است. در پرسشنامه آنلاین این امکان وجود دارد که در مورد هر سوال توضیحات آن را ارائه نمایید. در قسمت طراحی پرسشنامه در کادر “راهنمای پاسخ‌گویی” می‌توانید این قابلیت را مشاهده و استفاده کنید. این توضیحات می‌تواند در قسمت بالایی گزینه‌ها و یا پایین آنها منتقل شود که از قسمت تنظیمات پرسشنامه می‌توانید آن را تنظیم نمایید.

images (5)

نمونه برداری

نمونه زیرمجموعه‌ی از جامعه است که دربرگیرنده‌ی برخی از اعضای منتخب جامعه است. نمونه برداری، فرآیند گزینش و انتخاب تعدادی از اعضاء جامعه است، طوری که پژوهشگر با بررسی نمونه، و درک خصوصیات یا ویژگی‌های آزمودنی‌های نمونه، قادر به تعمیم خصوصیات یا ویژگی‌ها به عناصر جامعه خواهد شد. در این نوشته اهمیت، اشتباهات و روش های رفع محدودیت های نمونه برداری مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

اهمیت نمونه برداری

دلایل استفاده از نمونه به جای گردآوری اطلاعات از کل جامعه نسبتا واضح هستند. در بررسی‌های پژوهشی که مستلزم گردآوری اطلاعات از صدها یا حتی هزاران عضو هستند گردآوری اطلاعات با آزمون یا بررسی هر عضو به طور علمی غیرممکن است. حتی اگر موارد ذکر شده ممکن باشد، زمان، هزینه و سایر منابع انسانی مانع عمده‌ای بر سر راه پژوهش هستند. بررسی یک نمونه، به جای کل جامعه در بعضی موارد منجر به نتایجی می‌شود که از پایایی بالاتری برخوردار است، زیرا اساسا در این حالت خستگی کمتری وجود خواهد داشت، و بنابراین در گردآوری اطلاعات خطاهای کمتری صورت می‌گیرد، خصوصا زمانی که اعضای جامعه زیاد باشند. در برخی موارد، استفاده از کل جامعه برای آگاهی یا آزمون چیزی ناممکن است. بنابراین اصولا نمونه برداری به دلایل زیر صورت می‌پذیرد:

  1. قوانین علمی باید درای کلیت باشند تا بتوان آنها را در همه مواردی که موضوع پژوهش در آنها مصداق پیدا می‌کند، به کار برد. بنابراین چنانچه در پژوهش بتوان به همه مواردی که متناسب با موضوع پژوهش است دست یافت، یا بتوان تا آنجا که ممکن است آزمایش را تکرار کرد، نیازی به نمونه برداری نخواهد بود. اما چون نمی توان پژوهش را به گونه نامحدود گسترش داد از نمونه برداری استفاده می‌شود.
  2. نمونه برداری موجب تسهیل و تسریع کار پژوهش، صرفه‌جویی در وقت، هزینه و نیروی پژوهش می‌شود.
  3. در برخی آزمایش‌ها، خود آزمایش یا مشاهده به شکلی در پدیده مورد مطالعه تاثیر میکند و حتی سبب ضایع شدن آن مورد بخصوص می‌شود.
  4. به گونه کلی بررسی یک نمونه (به سبب کنترل بیشتر) موثرتر و کارآمدتر از بررسی یک گروه بزرگتر است.

اشتباهات نمونه‌برداری

به ندرت نمونه‌ای وجود دارد که نماینده واقعی جامعه ای باشد که از آن استخراج شده است. در شرایط مختلف، باید به شیوه‌ای نمونه را انتخاب کند که معرف جامعه باشد. بنابراین بعضا اشتباهات در نمونه‌برداری صورت می‌گیرد. مهمترین اشتباهات می‌تواند به شرح زیر باشد:

  1. انتخاب افرادی جهت نمونه، تنها به این دلیل که در دسترس پژوهشگر هستند. باید پاسخگویی را از منظر شهروندان بررسی کرد ولی از خبرگان استفاده می‌شود. برخی از سازمان‌های خدمات عمومی خصوصی شده‌اند، برای بررسی ارتقاء پاسخگویی آنها در برابر سازمان‌های خدمات عمومی دولتی باید دیدگاهن شهروندان را مدنظر قرار داد، ولی چون نمی‌توان به شهروندان دسترسی داشت، پرسشنامه‌یای‌ای به چند نفر از اساتید داده می‌شود.
  2. اشتباه بدتر در انتخاب آزمودنی‌ها (مشارکت‌کنندگان) انتخاب افرادی است که حتی در یک جامعه مناسب قرار ندارند. پژوهشگران این نوع انتخاب را صرفا به خاطر سهولت کار انجام می‌دهد. به عبارت دیگر واحد تحلیل باید مدیران باشند ولی کارکنان مورد مطالعه قرار می‌گیرند.
  3. در برخی مواقع تعیین و شناسایی یک نمونه مناسب، مستلزم صرف وقت و هزینه است. به همین دلیل عده‌ای سعی می‌کنند این عمل را از راهی کوتاه یا به اصطلاح میان‌بر انجام دهند. اما روش انتخاب یک نمونه از جامعه می‌تواند کلیت پروژه پژوهشی را در معرض انتقاد قرار دهد. اگر یافته‌های یک پژوهش به افراد دیگری به غیر از آنهایی که در نمونه موردنظر بوده‌اند قابل تعمیم نباشد، پژوهش انجام شده چیزی جز صرف انرژی و هزینه نخواهد بود.

رفع محدودیت‌های نمونه‌برداری

زمانی که پژوهشگر نمونه‌ای از جامعه انتخاب می‌کند عوامل خاصی ممکن است توانایی وی را در استخراج نتایج از نمونه محدود کند. عوامل زیر منابع از بروز محدودیت می‌شوند:

  1. کاهش خطاهای پوشش: نمونه‌ای که از یک جامعه هدف کامل احصاء شده است، دامنه پوشش آن کامل خواهد بود.
  2. کاهش خطای نمونه‌برداری: انتخاب نمونه‌ای بزرگ از جامعه هدف خطای نمونه برداری را کاهش میدهد.
  3. کاهش خطای اندازه گیری: استفاده از یک ابزار خوب که از سوال‌ها و پاسخ‌های روشن، نامبهم تشکیل شده است.
  4. کاهش خطای عدم پاسخ: استفاده از رویه‌های اجرایی دقیق برای دست‌یابی به پاسخ‌های بیشتر تا حد ممکن.

 روش شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. حسن دانایی فرد، مهدی الوانی، عادل آذر. صفار، 1387.

open-closed

مزایا و معایب استفاده از سوال بسته در پرسشنامه

در نوشته‌های قبلی در مورد سوالات باز در پرسشنامه و مزایا و معایب آن به مطالبی اشاره شد. در این نوشته قصد داریم در مورد سوال بسته و مزایا و معایب آن توضیحاتی ارائه دهیم.
سوال بسته سوالی است که پاسخ‌های آن در چند حالت پیش‌بینی شده باشد، به صورت چند جوابی درآمده و پاسخگو مستلزم به انتخاب یکی از آنها باشد. عده‌ای معتقدند که منطقی‌تر به نظر می‌رسد تا تعداد گزینه‌های سوال بسته فرد باشد. زیرا این امکان را به پاسخگو می‌دهد تا در مواقع لزوم بتواند پاسخ ممتنع و بی‌طرفانه خود را برگزیند. در عوض عده دیگری بر این عقیده‌اند که تعداد حالات زوج برای سوالات بسته بهتر است. زیرا پاسخگو را قادر می‌سازد تا از لاک دفاعی و بی‌طرفانه خود بیرون بیاید و نظر مشخصی بدهد.
مزایای سوال بسته عبارتست از:
1. پاسخ دادن به سوال بسته راحت‌تر و سریع‌تر است.
2. مقایسه در بین پاسخ‌های سوال بسته به سادگی صورت می‌گیرد
3. کدگذاری، استخراج و جدول‌بندی سوالات بسته آسان‌تر و کم هزینه‌تر است
4. محاسبات آماری، تجزیه و تحلیل و تفسیر سوالات بسته آسان‌تر انجام می‌گیرد
5. گزینه‌های پاسخ، مفهوم سوال بسته را واضح‌تر می‌سازد
6. برای مطالعات بعدی آسان و قابل استفاده است
7. به مقدار قابل توجهی در بودجه، هزینه و زمان صرفه‌جویی می‌کند
8. به دلیل عینیت داشتن، اعتبار و ثبات پرسشنامه را افزایش می‌دهد

اما معایب سوال بسته عبارتست از:
1. با گزینه‌های پیش‌بینی شده برای سوال بسته، می‌توان ایده‌‌ای را در ذهن پاسخگو زنده و القا کرد
2. پاسخگو را مجبور به پاسخ‌دهی ساده می‌نماید
3. بسیاری از گزینه‌ها ممکن است برای پاسخگو مبهم باشد
4. وقتی پاسخ مورد نظر در گزینه‌های پیش‌بینی شده وجود نداشته باشد، پاسخگو ممکن است پاسخی را که اعتقادی به آن ندارد برگزیند
5. ذهن پاسخگو را در چارچوب پاسخ‌های از قبل تعیین شده محصور می‌کند
6. امکان دستیابی به ایده‌های بهتر پاسخگو وجود ندارد
7. اگر پاسخگو تفسیر دیگری به غیر از گزینه‌های موجود داشته باشد، نمی‌تواند آن را بیان کند
8. در انتخاب گزینه‌ها محدودیت وجود دارد

برای مشاهده مزایا و معایب استفاده از سوال باز در پرسشنامه روی لینک زیر کلیک کنید:
سوال باز در پرسشنامه

منبع: فنون تحقیق: پرسشنامه/ تالیف سیدحسن صانعی/ انتشارات اندیشمند

porseshnameonlie

راهنمای انتخاب نوع سوال در پرسشنامه آنلاین

همیشه به راحتی نمی‌توان تشخیص داد که از چه نوع سوالی در طراحی پرسشنامه باید استفاده شود. فلوچارت انتخاب سوالات در پرسشنامه آنلاین می‌تواند راهنمای خوبی در انتخاب صحیح نوع سوال باشد. در این فلوچارت نقاط تصمیم‌گیری در کادرهای نارنجی رنگ نشان داده شده‌اند که با فلش‌ها برای رسیدن به نقطه پایانی در کادر های سبز ادامه پیدا می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با انواع سوالات می‌توانید راهنمای سایت را مطالعه کنید.

Flowchart

comments

رهنمودهایی در زمینه طراحی پرسشنامه های اینترنتی- بخش دوم

برای طراحی یک پرسشنامه پیمایش وبی مؤثر، مواردی توصیه شده است که این پیشنهادها درباره چگونگی دستیابی به مزایای تحقیقات پیمایشی به وسیله رسانه های الکترونیکی، چگونگی آسان کردن ارائه (سوال ها) و چگونگی طراحی سازوکارهای ورودی آسان را ارائه می دهند. در بخش اول تعدادی از این رهنمودها معرفی شدند. بخش دوم شامل موارد زیر است:

1. تنها در موقعیت های نادر جواب های اجباری بخواهید. در پیمایش های اینترنتی، می توان پاسخگو را وادار کرد که بدون پاسخگویی به یک سؤال یا کامل کردن یک بخش، به سراغ سؤال های بعدی نرود. تحت فشار گذاشتن پاسخگویان برای پاسخگویی تنها باید در موقعیت های نادر صورت گیرد، زیرا ممکن است پاسخگو عصبانی شود و بطور دیمی به سوال پاسخ دهد ، یا برای اینکه به صفحه بعد برود، عمداً پاسخ اشتباهی بدهد و یا اصلاً به پرسشنامه پاسخ ندهد. یک استثنا در مورد این قاعده سؤال های غربالی است که قبل از شروع پیمایش واقعی باید به آنها پاسخ داده شود. مزیت اجبار به پاسخگویی این است که محقق با داده های ناقص (یعنی سؤال های بی پاسخ) روبه رو نمی شود، ولی افزایش تعداد بی پاسخی واحد این مزیت را خنثی می کند.

2. پیام های اخطار یا خطا را تا آنجا که ممکن است روشن بیان کنید. در حالت آرمانی ، یک پیام خطا باید درست بالا یا زیر سؤال بی پاسخ یا سؤالی که پاسخ نادرست به آن داده شده، آورده شود. دست کم، پیام خطا باید در جای مشخصی که خطا به وقوع می پیوندد باشد و در صورت امکان، ماهیت اشتباه ذکر شود. هدایت مجدد پاسخگو به صفحه دیگری که برای مثال می گوید «در صفحه قبل خطایی وجود دارد » یا نمایش کدهای پنهان و گیج کننده خطا، کار درستی نیست.

3. نمایانگرهایی برای روند پیشرفت (پاسخگویی به) پیمایش ارائه کنید. در پیمایش پستی، پاسخگو می تواند به راحتی صفحات پرسشنامه را ورق بزند و ببیند تا آن لحظه چقدر از پرسشنامه کامل شده است. بدون داشتن توانایی مشاهده صفحات برنامه یا داشتن وسایل دیگر تعیین میزان اجرای پیمایش ممکن است معلوم شود که پیمایش جریان بی پایانی از سوال ها را دارد. در این حالت، وجود نمایانگرهای تصویری که روند پیشرفت کار را نشان می دهد بسیار مفید خواهد بود.

4. پاسخگویانی را که در آزمون غربالگری رد می شوند، با دقت کنترل کنید. با توجه به ماهیت پیمایش و جمعیت پاسخگو، دسترسی به پیمایش وبی را می توان منوط به پاسخگویی به سؤال های غربالی توسط پاسخگو کرد. برخلاف پیمایش های پستی، پاسخگویانی که به علت رد شدن در پاسخگویی به سوال های غربالی شرایط لازم را برای شرکت در پیمایش وبی ندارند، شاید حتی از خواندن پرسشنامه تحقیق نیز محروم شوند. دو رویکرد ممکن در این مورد عبارتند از:کنار گذاشته شدن پاسخگویان به محض اینکه در پاسخگویی به یک سوال غربالی رد می شوند، یا اجازه یافتن تمام پاسخگویان برای تکمیل کل پرسشنامه و سپس حذف پاسخگویانی که شرایط لازم را ندارند.

5.در قبال پاسخگویی، به پاسخگویان چیزی بدهید. نشان داده شده که مشوق ها باعث افزایش میزان پاسخگویی می شوند. در آن دسته از پیمایش های اینترنتی که از یک ارتباط پستی مقدماتی استفاده نمی شود، مشوق می تواند شامل وجه نقد الکترونیکی یا هدیه الکترونیکی باشد که مجوز خوبی است برای خرید کردن از یک خرده فروش اینترنتی، و یا ممکن است شامل قرعه کشی های گوناگون باشد. اینکه تا چه حد مشوق های پیمایش پستی قابل انتقال به پیمایش های اینترنتی است، هنوز برای ما ناشناخته است. در پیمایش های پستی اگر مشوق ها قبل از تکمیل پرسشنامه به پاسخگو داده شوند بهتر عمل می کنند تا بعد از آن. راه کاملاً متفاوت دیگری برای دادن پاداش به پاسخگویان، ارسال نتایج پیمایش بعد از تمام شدن پیمایش به وسیله ای میل است.

6. از ظرفیت های نمایشی رسانه بیشترین استفاده را بکنید. اختیارات ما در ارائه پیمایش برگه ای محدود است. عموماً، پرسشنامه ها برای صرفه جویی در هزینه، سیاه و سفید چاپ می شوند، توضیحات و راهنمایی های خاص باید به حداقل برسند تا طول یک پرسشنامه (یا برای اطمینان از اینکه پرسشنامه خیلی طولانی به کار نمی آید) کم شود، و سؤال ها نیز به صورت متوالی ارائه می شوند. پیمایش های اینترنتی لزوماً نه این محدودیت ها را دارند و نه مجبورند که از همردیف های برگه ای خود تقلید کنند. مثلاً:

  • می توان از فرا متن (شامل فرااتصال هایی به سایر متون است) برای اتصال صفحات help به توضیحات و تعاریف مشروح استفاده کرد؛ بنابراین با استفاده از فرامتن، منابع بیشتری در اختیار پاسخگو قرار می گیرد، بدون اینکه طول ظاهری پرسشنامه پیمایش افزایش یابد.
  • با هزینه کم یا بدون هیچ هزینه اضافی می توان از رنگ استفاده کرد و هنگامی که رنگ متناسب به کار گرفته شود می تواند راهنماهای بصری ارائه کند که این امر نیز به نوبه خود فرآیند پیمایش را ساده می سازد.
  • برای وب می توان یک رشته کارهای تعاملی را برنامه ریزی کرد، ولی در زمینه تلفن و پست چنین کاری به راحتی قابل اجرا نیست. مثلا ، می شود از پاسخگو خواسته شود که یک وب سایت را به عنوان بخشی از فرایند پیمایش به دقت مرور کند و سپس با توجه به تجربیات یا آنچه که از آن کسب کرده است به سوال ها پاسخ دهد. چنین پاسخ هایی می تواند یک پژوهشگر را قادر سازد تا درباره چگونگی ساخت کاراتر وب سایت ها آگاهی هایی را کسب کند.

اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ای میل و وب، متیوس شون لاو، ترجمه رضا فاضل. مرکز تحقیقات صدا و سیما، 1385.

RE

قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار اندازه گیری

قابلیت اعتماد که واژه هایی مانند پایایی، ثبات و اعتبار برای آن به کار برده می‌شود و معادل انگلیسی آنReliability است، یکی از ویژگی های ابزار اندازه گیری (پرسشنامه یا مصاحبه یا سایر آزمون ها) است. مفهوم یاد شده با این امر سروکار دارد که ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می دهد. از جمله تعریف هایی که برای قابلیت اعتماد ارائه شده است می توان به تعریف ارائه شده توسط ایبل و فریسبی (1989) اشاره کرد: «همبستگی میان یک مجموعه از نمرات و مجموعه دیگری از نمرات در یک آزمون معادل که به صورت مستقل بر یک گروه آزمودنی به دست آمده است.»

با توجه به این امر معمولا دامنه ضریب قابلیت از صفر (عدم ارتباط) تا 1+ (ارتباط کامل) است. ضریب قابلیت اعتماد نشانگر آن است که تا چه اندازه ابزار اندازه گیری ویژگی های با ثبات آزمودنی و یا ویژگی های متغیر و موقتی وی را می سنجد.

لازم به ذکر است که قابلیت اعتماد در یک آزمون می‌تواند از موقعیتی به موقعیت دیگر و از گروهی به گروه دیگر متفاوت باشد. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری شیوه های مختلفی به کار برده می‌شود. از آن جمله می‌توان به الف) اجرای دوباره (روش بازآزمایی) ، ب) روش موازی (همتا) ، ج) روش تصنیف (دو نیمه کردن)  ، د) روش کودر- ریچاردسون و سایر اشاره کرد.

الف) اجرای دوباره آزمون یا روش بازآزمایی: این روش عبارت است از ارائه یک آزمون بیش از یک بار در یک گروه آزمودنی تحت شرایط یکسان. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، ابتدا ابزار اندازه گیری بر روی یک گروه آزمودنی اجرا شده و سپس در فاصله زمانی کوتاهی دوباره در همان شرایط، آزمون بر روی همان گروه اجرا می‌شود. نمرات بدست آمده از دو آزمون مورد نظر قرار گرفته و ضریب همبستگی آنها محاسبه می‌شود. این ضریب نمایانگر قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار است. روش بازآزمایی برای ارزیابی ثبات مولفه های یک ابزار اندازه گیری به کار می‌رود ولی با این اشکال نیز روبه رو است که نتایج حاصله از آزمون مجدد می‌تواند تحت تاثیر تمرین (تجربه) و حافظه آزمودنی قرار گرفته و بنابراین منجر به تغییر در قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری گردد.

ب) روش موازی یا استفاده از آزمون های همتا: یکی از روشهای متداول ارزیابی قابلیت اعتماد در اندازه گیری های روانی- تربیتی استفاده از آزمون های همتا است که شباهت زیادی با یکدیگر دارند ولی کاملا یکسان نیستند. ضریب قابلیت اعتماد بر اساس همبستگی نمرات دو آزمون همتا به دست می‌آید.  خطاهای اندازه گیری و کمبود یا عدم وجود همسانی میان دو فرم همتای آزمون (تفاوت در سوالات یا محتوای آن‌ها) قابلیت اعتماد را کاهش می‌دهد.

ممکن است فرم های همتا به طور همزمان ارائه نگردد. در این صورت قابلیت اعتماد هم شامل ثبات و همسانی می‌شود. اگر فاصله اجرای فرم های همتا زیاد باشد و تغییراتی در ضریب قابلیت اعتماد مشاهده گردد، ممکن است که این تغییر مربوط به عوامل فردی (آزمودنی ها)، همتا نبودن آزمون ها و یا ترکیبی از هر دو باشد.

ج) روش تنصیف (دو نیمه کردن): این روش برای تعیین هماهنگی درونی یک آزمون به کار می‌رود. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، سوال های (اقلام) یک آزمون را به دو نیمه تقسیم نموده و سپس نمره سوال های نیمه اول و نمره سوال های نیمه دوم را محاسبه می‌کنیم. پس از آن همبستگی بین نمرات این دو نیمه را بدست می‌آوریم. ضریب همبستگی به دست آمده برای ارزیابی قابلیت اعتماد کل آزمون مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد کل آزمون از فرمول -اسپیرمن- براون- برای این مورد استفاده می‌شود:

(1+همبستگی بین دو نیمه)    /    2 * همبستگی بین دو نیمه  = ضریب قابلیت اعتماد کل آزمون

د) روش کودر- ریچاردسون: کودر و ریچاردسون دو فرمول را برای محاسبه هماهنگی درونی آزمون ها ارائه نموده اند. فرمول اول برآوردی از میانگین ضرایب قابلیت اعتماد برای تمام طرق ممکن تنصیف (دو نیمه کردن) را به دست می‌دهد. استفاده از فرمول دوم باید سطح دشواری سوال های آزمون یکسان باشد.

برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، نیازی به داشتن نسبت پاسخ های صحیح و غلط نیست، بلکه در دست داشتن واریانس نمره های کل و میانگین نمرات کفایت می‌کند.

ه‍) روش آلفای کرونباخ: یکی دیگر از روشهای محاسبه قابلیت اعتماد استفاده از فرمول کرونباخ است. این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه ها یا آزمونهایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کند بکار می رود. در این گونه ابزارها، پاسخ هر سوال می تواند مقادیر عددی مختلف را اختیار کند.

برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های هر زیر مجموعه سوال های پرسشنامه (یا زیر آزمون) و واریانس کل را محاسبه کرد. سپس با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ مقدار ضریب آلفا را محاسبه کرد.

و) عوامل موثر بر ضریب قابلیت اعتماد: ضریب قابلیت اعتماد یک آزمون تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد که عبارتست از :

1- طول آزمون: علی الاصول آزمون های طولانی تر از قابلیت اعتماد بالاتری در مقایسه با آزمون های کوتاه برخوردارند. برای مثال ضریب قابلیت اعتماد یک آزمون 60  سوالی می‌تواند بیشتر از یک آزمون 40  سوالی باشد.

2- سوال های مشابه از نظر محتوا و با سطح دشواری متوسط، قابلیت اعتماد آزمون را افزایش می‌دهد.

3- ماهیت متغیر اندازه گیری شده نیز ضریب قابلیت اعتماد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

لازم به ذکر است که ضریب قابلیت اعتماد در تفسیر نتایج مهم بوده و شرط اساسی در انتخاب یک ابزار اندازه گیری است.

 

منبع: کتاب روش های تحقیق در علوم رفتاری، تالیف دکتر زهره سرمد، عباس بازرگان و الهه حجازی. 1376، موسسه نشر آگه، تهران.

size1

طول پرسشنامه شما چقدر باید باشد؟

پاسخ دقیق به این سوال دشوار است. چرا که ملاحظات زیادی را باید در نظر داشت: از موضوع تحقیق تا اشخاصی که مورد پژوهش قرار می‌گیرند و نوع سوالات پرسشنامه می‌توانند در این امر تاثیر گذار باشند.

اما بررسی پرسشنامه‌های 2 سال اخیر سایت سروی مانکی (یکی از مهمترین سایتهای طراحی و اجرای پرسشنامه‌های آنلاین) که 26000 پرسشنامه را دربر می‌گیرد، نشان می‌دهد 50 درصد پرسشنامه‌های ایجاد شده در این سایت 12 سوال و کمتر دارند! حتی اگر درصد بالاتری را بررسی کنیم به نتایج جالبتری می‌رسیم. 75 درصد پرسشنامه‌ها 21 سوال و کمتر دارند و 90 درصد پرسشنامه‌ها 31 سوال و کمتر دارند.

size2

نکته اصلی اینجاست: برای اینکه به داده‌های مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنید لازم نیست پاسخ دهندگان را در میان انبوهی از سوالات غرق کنید. همانطور که اشاره شد اکثر مشتریان سروی مانکی تنها با چند سوال، داده‌های مورد نیاز خود را استخراج می‌کنند.

با اینکه بررسی جامعی بر روی پرسشنامه‌های طراحی شده در سایت پرسشنامه آنلاین انجام نشده است اما تجربه کاری نشان می‌دهد میانگین پرسشهای هر پرسشنامه حدود 40 تا 50 سوال می‌باشد. این حجم سوالات پاسخهای سطحی و با کیفیت پایین را به همراه خواهد داشت و می‌تواند کل پژوهش را با چالش مواجه کند.

http

نحوه قرار دادن تصویر در پرسشنامه آنلاین

سایت پرسشنامه آنلاین فضایی را در اختیار شما قرار می‌دهید تا بتوانید تصویر مورد نظر خود را در پرسشنامه خودتان قرار دهید. این امر به خصوص برای تحقیقات دانشگاهی یا سازمانی که مایلند لوگوی سازمان را قبل از پرسشنامه قرار دهند بسیار کاربردی است. برای اینکه تصویر مورد نظر خود را قبل یا بعد از پرسشنامه قرار دهید کافی است ابتدا در صفحه مدیریتی خود از زبانه “رسانه” گزینه “افزودن” را انتخاب کنید و تصویر خود را در این قسمت آپلود کنید. دقت کنید تصویر شما نباید بیشتر از 5 مگابایت باشد. بعد از آپلود کردن تصویر می‌توانید در “نوشته” مورد نظر خود آن را درج کنید و بعد از آن پرسشنامه را قرار دهید. در برخی پرسشنامه‌ها شما نیاز دارید تا تصویر مورد نظر خود را در بین سوالات قرار دهید. برای این کار می‌توانید از گزینه “بلوک HTML” کمک بگیرید. البته برای قرار دادن تصویر با استفاده از بلوک HTML نیاز به آشنایی با کدهای HTML را دارید. در موارد اضطراری می‌توانید از پشتیبانی سایت درخواست کنید تا تصویر مورد نظرتان را داخل پرسشنامه قرار دهد.

ثبت نام

دستیابی به پاسخهای موثر در پرسشنامه آنلاین

یکی از بزرگترین مزیتهای پژوهشهای آنلاین آسان بودن پاسخدهی است. تنها با چند کلیک ساده پاسخ دهندگان می‌توانند اطلاعاتی که به آن نیاز دارید را برای شما ارسال کنند.
اما هنگامی که پاسخ دادن بسیار ساده و آسان است، شما باید از اینکه پاسخ دهندگان زمان کافی برای فکر کردن در مورد پاسخها می‌گذارند، اطمینان داشته باشید. موقعی که پاسخ دهندگان زمان لازم (اما نه کافی) برای پاسخ دادن به سوالات صرف می‌کنند بنابراین توجه لازم به پاسخهایشان را ندارند که به آنها «پاسخ دهندگان با رضایت حداقلی» می‌گوییم. «رضایت حداقلی» مشکل اکثر پژوهشگران است که منجر به داده‌های با کیفیت پایین می‌شود و بنابراین بر روی نتایج پژوهش تاثیرگذار است.
خوشبختانه راههایی وجود دارد که بوسیله آن پژوهشگران می‌توانند پاسخ دهندگان را تشویق کنند تا پاسخهای عمیق و درست به سوالات بدهند که در نوشته‌های بعدی به آنها خواهیم پرداخت.

منبع: surveymonkey.com