نوشته‌ها

open-closed

مزایا و معایب استفاده از سوال بسته در پرسشنامه

در نوشته‌های قبلی در مورد سوالات باز در پرسشنامه و مزایا و معایب آن به مطالبی اشاره شد. در این نوشته قصد داریم در مورد سوال بسته و مزایا و معایب آن توضیحاتی ارائه دهیم.
سوال بسته سوالی است که پاسخ‌های آن در چند حالت پیش‌بینی شده باشد، به صورت چند جوابی درآمده و پاسخگو مستلزم به انتخاب یکی از آنها باشد. عده‌ای معتقدند که منطقی‌تر به نظر می‌رسد تا تعداد گزینه‌های سوال بسته فرد باشد. زیرا این امکان را به پاسخگو می‌دهد تا در مواقع لزوم بتواند پاسخ ممتنع و بی‌طرفانه خود را برگزیند. در عوض عده دیگری بر این عقیده‌اند که تعداد حالات زوج برای سوالات بسته بهتر است. زیرا پاسخگو را قادر می‌سازد تا از لاک دفاعی و بی‌طرفانه خود بیرون بیاید و نظر مشخصی بدهد.
مزایای سوال بسته عبارتست از:
1. پاسخ دادن به سوال بسته راحت‌تر و سریع‌تر است.
2. مقایسه در بین پاسخ‌های سوال بسته به سادگی صورت می‌گیرد
3. کدگذاری، استخراج و جدول‌بندی سوالات بسته آسان‌تر و کم هزینه‌تر است
4. محاسبات آماری، تجزیه و تحلیل و تفسیر سوالات بسته آسان‌تر انجام می‌گیرد
5. گزینه‌های پاسخ، مفهوم سوال بسته را واضح‌تر می‌سازد
6. برای مطالعات بعدی آسان و قابل استفاده است
7. به مقدار قابل توجهی در بودجه، هزینه و زمان صرفه‌جویی می‌کند
8. به دلیل عینیت داشتن، اعتبار و ثبات پرسشنامه را افزایش می‌دهد

اما معایب سوال بسته عبارتست از:
1. با گزینه‌های پیش‌بینی شده برای سوال بسته، می‌توان ایده‌‌ای را در ذهن پاسخگو زنده و القا کرد
2. پاسخگو را مجبور به پاسخ‌دهی ساده می‌نماید
3. بسیاری از گزینه‌ها ممکن است برای پاسخگو مبهم باشد
4. وقتی پاسخ مورد نظر در گزینه‌های پیش‌بینی شده وجود نداشته باشد، پاسخگو ممکن است پاسخی را که اعتقادی به آن ندارد برگزیند
5. ذهن پاسخگو را در چارچوب پاسخ‌های از قبل تعیین شده محصور می‌کند
6. امکان دستیابی به ایده‌های بهتر پاسخگو وجود ندارد
7. اگر پاسخگو تفسیر دیگری به غیر از گزینه‌های موجود داشته باشد، نمی‌تواند آن را بیان کند
8. در انتخاب گزینه‌ها محدودیت وجود دارد

برای مشاهده مزایا و معایب استفاده از سوال باز در پرسشنامه روی لینک زیر کلیک کنید:
سوال باز در پرسشنامه

منبع: فنون تحقیق: پرسشنامه/ تالیف سیدحسن صانعی/ انتشارات اندیشمند