نوشته‌ها

ONBOARDING2c-300x258

شیوه های ارزیابی پیمایش

افراد در ابتدای پژوهش در مورد پاسخ‌های اول و شاید برخی از بازخوردهای مثبت در مورد پژوهشی که انجام داده اند فکر می کنند. اما قبل از شروع باید از درست بودن همه چیز در پژوهش خود مطمئن شوید. در این نوشته چهار راه بررسی پیمایش پیشنهاد می‌شود.
1. بررسی طراحی
بدیهی است که پرسیدن “سوال درست” موجب به دست آوردن پاسخ موردنظر شما خواهد شد، اما مطمئن شوید که نوع سوال صحیح را برای نوع تجزیه و تحلیلی که دنبال آن هستید انتخاب کرده اید. اگر نیاز به فیلتر کردن نتایج و تجزیه و تحلیل رفتار پاسخ دهندگان در یک نظرسنجی است، پرسشهای از نوع بسته موجب می شود بدون از دست دادن زمان به هدف خود دست یابید.
اگر نیاز به جمع آوری اطلاعات خاص با سوال از نوع باز مانند آدرس ایمیل و یا یک تاریخ و یا کد ملی است، مطمئن شوید که از فرمت خاص این نوع اطلاعات در نوع سوال استفاده کرده اید. این امکان در پرسشنامه آنلاین وجود دارد که فرمت دریافت اطلاعات تعیین شده و از دریافت اطلاعات نادرست جلوگیری شود. به عنوان مثال در پرسش از نوع “شماره” تنها اعداد مجاز به ورود هستند و همچنین فرمت آن در بخش خصوصیات قابل تنظیم است.
2. کاربرپسند بودن پیمایش
برخی از حرکت های هوشمندانه می تواند موجب کاربر پسند شدن و افزایش رغبت پاسخ دهندگان در پاسخ دادن به سوالات شود. یک لیست طولانی از سوالات موجب خستگی پاسخ‌ دهندگان خواهد شد. اگر پرسشنامه شما طولانی است می توانید در چند صفحه آن را تنظیم کنید. این باعث می شود افراد آسان تر به سوالات پاسخ دهند و رتبه پاسخ دهی افزایش می‌یابد.
همچنین تقسیم پرسشنامه به صفحات کوتاه متعدد و متناسب بودن نمایش آن در یک صفحه نمایش دستگاه تلفن همراه یک راه عالی برای جذابیت پاسخ دهندگان در تلفن همراه است. به این ترتیب، افراد مجبور به اسکرول کردن های بسیار برای پاسخ به پیمایش نخواهند بود.
برای تنظیم صفحات پرسشنامه در پرسشنامه آنلاین می توانید “جدا کننده صفحه” را انتخاب کنید و صفحات متعدد ایجاد کنید. با ایجاد صفحات متعدد قابلیت “نوار پیشرفت” یک دید از روند پیشرفت پاسخ به پاسخ دهندگان می دهد که موجب جذابیت بیشتر پرسشنامه خواهد شد.
همچنین برای کاربرپسندی بیشتر پرسشنامه مطمئن شوید پاسخ دهندگان فضای کافی برای پاسخ دادن به سوالات شما را خواهند داشت. با توجه به اندازه پاسخ مورد نظر میتوانید برای پاسخ های کوتاه از “متن تک خطی” و برای پاسخ های طولانی از “متن پاراگراف” استفاده کنید.
3. قابلیت ها را بشناسید
در یک نگاه نهایی ببینید که چه گزینه هایی موجب ارائه عالی پیمایش شما خواهد شد. اگر شما در حال ایجاد یک پیمایش برای شرکت خود هستید، اضافه کردن یک لوگو می تواند یک راه بسیار خوب برای برقراری ارتباط هویت نام تجاری و به دست آوردن اعتماد پاسخ دهندگان باشد.
4. تست کردن پیمایش
مرحله آخر زمان مبادله نقش است. ببینید که چگونه پرسشنامه پر خواهد شد و پاسخ دهندگان چه احساسی خواهند داشت. شما به راحتی می توانید پیمایش خود را قبل از ارسال تست کنید. با استفاده از لینک پرسشنامه، سوالات خود را مشاهده و تست کنید و در صورت نیاز تغییرات لازم را اعمال کنید. پس از تست شما به سادگی می توانید سوالات اضافی را حذف و یک پرسشنامه کامل داشته باشید. همچنین بعد از پاسخ دادن تستی به سوالات می توانید یک خروجی اکسل از نتایج بگیرید و خروجی پرسشنامه خود را مشاهده کنید. پاسخ دادن تستی به پرسشنامه موجب می شود که پاسخ های اضافی پاکسازی شود و شیوه های تجزیه و تحلیل پاسخ ها مورد بررسی قرار گیرد.

images

ضرورت تهیه دستورالعمل برای پرسشنامه

با وجود اینکه امروزه اکثر افراد جامعه با روش پاسخگویی به پرسشنامه‌های الکترونیکی آشنایی دارند اما بعضی اوقات غفلت از این موضوع باعث می‌شود نتایج به دست آمده منطبق با نیاز پژوهشگر نباشد. ارائه توضیحات در نامه درخواست پر کردن پرسشنامه (که به همراه لینک پرسشنامه به کاربران ارسال می‌شود) و همچنین در داخل متن پرسشنامه می‌تواند از پیچیدگی پرسشنامه شما بکاهد و کاربران را از سردرگمی نجات دهد. در نامه همراه پرسشنامه هدف از گردآوری داده ها به وسیله پرسشنامه و ضرورت همکاری پاسخ دهنده در عرضه داده های مورد نیاز بیان می‌شود؛ اما در دستورالعمل محقق سعی می‌کند پاسخ دهنده را با چگونگی پاسخ دادن به سوال های پرسشنامه آشنا کند. ارائه رهنمودهایی در مورد نحوه تکمیل پرسش ها در هر بخش به پاسخ دهندگان کمک می کند تا بدون دشواری به پرسش ها پاسخ دهند.

اگر پاسخ به تمام سوالات پرسشنامه ضروری است حتما باید در ابتدای پرسشنامه به این نکته تاکید شود. همچنین بهتر است زمان تقریبی پاسخگویی به پرسشنامه به کاربر اعلام شود تا بتواند برنامه‌ریزی صحیحی برای وقت خود داشته باشد. گاهی نیاز است در مورد تک تک سوالات توضیحات جداگانه‌ای به کاربر داده شود که این توضیحات عموما به منظور تسهیل پاسخگویی است. در پرسشنامه آنلاین این امکان وجود دارد که در مورد هر سوال توضیحات آن را ارائه نمایید. در قسمت طراحی پرسشنامه در کادر “راهنمای پاسخ‌گویی” می‌توانید این قابلیت را مشاهده و استفاده کنید. این توضیحات می‌تواند در قسمت بالایی گزینه‌ها و یا پایین آنها منتقل شود که از قسمت تنظیمات پرسشنامه می‌توانید آن را تنظیم نمایید.

images

اصول علمی طراحی پرسشنامه- بخش دوم

همان طور که برای حصول اطمینان از این که جمله بندی پرسش نامه برای حداقل کردن مناسب سوگیری‌ها قواعد و رهنمودهایی وجود دارد، و باید رعایت شود، برای حصول اطمینان از این که داده های گردآوری شده برای آزمون فرضیه ها مناسب هستند یا خیر، نیز اصول و قواعدی وجود دارد که باید مراعات شود. این اصول اندازه گیری، شامل مقیاس ها و فنون مقیاس گذاری مورد استفاده برای اندازه گیری مفاهیم و همان طور ارزیابی روایی و پایایی سنجه مورد استفاده است که همه آنها در نوشته های مربوطه ( اعتبار اندازه گیری (روایی) ابزار اندازه گیری و قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار اندازه گیری) مورد بحث قرار گرفت. سومین اصل طراحی علمی پرسشنامه ظاهر کلی پرسشنامه است. که در این نوشته به آن می پردازیم.

ظاهر کلی یا ترکیب پرسشنامه

نه تنها موضوعات جمله بندی و سنجش در طراحی پرسشنامه حائز اهمیت است، بلکه توجه به نحوه ترکیب ظاهری آن نیز ضروری است. یک پرسشنامه جذاب و مرتب به مقدمه، بخش راهنمایی پاسخ دهنده و مجموعه ای از سوال ها متوالی و گزینه های پاسخ، باعث می شود که پاسخ دهنده بسادگی به سوال ها مطرح شده در پرسشنامه پاسخ دهد. یک مقدمه خوب، رهنمودهای سازماندهی شده و ترتیب متوالی و مرتب سوالات، همگی حائز اهمیت‌اند. این مولفه ها را می توان به طور مختصر به شرح زیر توصیف کرد:

  • درخواست تکمیل پرسشنامه

مقدمه مناسب که هویت پژوهشگر و هدف بررسی را نشان می دهد، مطمئنا ضروری است. برقراری نوعی حسن تفاهم با پاسخ هندگان و برانگیختن آنها به پاسخ دادن به پرسش ها در پرسشنامه از روی رغبت و اشتیاق امری حیاتی است. اگر پاسخ دهندگان مطمئن شوند، اطلاعاتی که ارائه می دهند نزد پژوهشگر محرمانه باقی می ماند، مطمئنا پاسخ های که ارائه خواهند داد کمتر از سوگیری برخوردار است. بخش مقدمه باید با یک جمله تشکر آمیز مودبانه برای پاسخ دهنده به خاطر در اختیار گذاشتن وقت خود برای پاسخگویی به سوال ها پایان یابد.

  • سازماندهی پرسش ها، شیوه ی پاسخ دهی و رهنمودهای لازم

سازماندهی پرسش ها به طور منطقی و مرتب در بخش های مناسب و ارائه رهنمودهایی در مورد نحوه تکمیل پرسش ها در هر بخش به پاسخ دهندگان کمک می کند تا بدون دشواری به پرسش ها پاسخ دهند. همچنین پرسش ها باید طوری به صورت مرتب و متناسب سازمان‌دهی شوند که پاسخ دهنده بتواند پرسش نامه را بدون زحمت زیاد و با حداقل زمان و تلاش بخواند و پاسخ دهد.

  • اطلاعات در مورد درآمد و سایر اطلاعات شخصی

اگرچه اطلاعات شخصی را می توان در آغاز یا در انتهای پرسشنامه پرسید، ولی اطلاعات بسیار محرمانه و ماهیتا شخصی نظیر درآمد، در صورتی که توجه به آن ضروری است باید در انتهای پرسشنامه و نه در آغاز آن پرسیده شود. همچنین دلایل آگاهی نسبت به این اطلاعات باید برای پاسخ دهنده تشریح شود تا پاسخ دهنده، جستجوی این اطلاعات را نوعی فضولی و دخالت در امور شخصی خود قلمداد نکند. چون در مواردی که پرسیدن درمورد اطلاعات شخصی موجب ناراحتی آنها می شود از این رو قرار دادن سوال های مربوط به اطلاعات شخصی در انتهای پرسشنامه از میزان سوگیری در پاسخها می کاهد.

  • سوال های باز انتهای پرسشنامه

در پایان پرسشنامه می توان یک سوال باز مطرح کرد تا پاسخ دهندگان در مورد هر موضوعی که مدنظر دارند، اظهار نظر کنند. پرسش نامه ها باید با تشکر و قدردانی صمیمانه از پاسخ دهندگان خاتمه یابد.

 روش شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. حسن دانایی فرد، مهدی الوانی، عادل آذر. صفار، 1387.

download

اصول علمی طراحی پرسشنامه- بخش اول

اصول طراحی پرسشنامه بر سه حوزه علمی زیر متمرکز است، اولین حوزه به جمله بندی سوال‌ها بر می‌گردد. دومین حوزه به نحوه ی طبقه بندی، مقیاس گذاری و کدگذاری پاسخ ها بعد از برگشت پرسشنامه ربط پیدا می کند و سومین حوزه به ظاهر کلی پرسشنامه مرتبط است. هر سه حوزه ذکر شده در طراحی پرسشنامه حائز اهمیت‌اند زیرا میتوانند سو گیری ها را در پژوهش حداقل کنند. در این نوشته حوزه اول یعنی جمله بندی مطرح خواهد شد. جمله بندی به چهار عامل اصلی تقسیم بندی میشود.

الف) محتوا و هدف پرسش: ماهیت متغیرهای موردنظر، برای انعکاس در پرسش ها(احساسات ذهنی یا واقعیت های عینی) تعیین کننده ی نوع پرسشهایی است که پرسیده خواهد شد. اگر متغیرها ماهیتی ذهنی دارند یا زمانی که باورها، تصورات و نگرشهای پاسخ دهنده مورد سنجش قرار میگیرد، پرسش های مورد سوال باید ابعاد و مولفه های مفهوم را انعکاس دهند. جاهایی که متغیرهای عینی نظیر سن و تحصیلات پاسخ دهندگان مورد نظرند، یک سوال راهنما میتواند مناسب باشد. بنابر این، هدف هر سوال باید به دقت مورد توجه قرار گیرد، طوری که متغیرها به طور کامل مورد سنجش قرار گیرند و با این وجود سوال های غیر ضروری پرسیده نشود.

ب) جمله‌بندی پرسشنامه: زبان مورد استفاده در پرسشنامه باید متناسب با سطح درک پاسخ‌دهندگان باشد. انتخاب کلمات میتواند به سطح تحصیلات پاسخ دهندگان، اصطلاحات، واژه های معمول و مرسوم در فرهنگ و چارچوب فکری مرجع آنها متکی و وابسته باشد. اگر برخی از سوال ها به وسیله پاسخ دهنده درک نمیشود یا به طور متفاوت و مختلف تعبیر و تفسیر می گردد، پژوهشگر پاسخ های نادرست و غلط دریافت میکند لذا پاسخ ها دچار سوگیری خواهند شد.

ج) نوع و شکل پرسش ها: نوع پرسش به باز یا بسته، بستگی دارد. شکل پرسش، اشاره به این دارد که پرسش ها به صورت مثبت یا منفی جمله بندی شوند.

  • سوال‌های باز در برابر سوال‌های بسته. سوال‌های باز به پاسخ دهنده اجازه می‌دهد به هر نحوی که دوست دارد، پاسخ دهد. برعکس، یک سوال بسته از پاسخ‌دهندگان می‌خواهد تا از میان گزینه های ارایه شده به وسیله پژوهشگر یک را انتخاب کند. سوالهای بسته به پاسخ دهنده کمک میکند تا با انتخاب گزینه ای از میان چندین گزینه، تصمیم های سریع اتخاذ کند. همچنین به پژوهشگر کمک میکنند تا اطلاعات دریافتی را برای تحلیل های بعدی کدگذاری کند. گزینه ها باید جامع و مانع باشد. اگر سوال‌ها با هم تداخل کنند یا همه ی گزینه ها کامل نباشند، پاسخ دهندگان ممکن است گیج شوند و فرصت اتخاذ تصمیم های سریع از دست رود.
  • سوالاتی که به صورت مثبت و منفی جمله بندی شده اند. بجای عبارت‌بندی همه پاسخ ها به صورت مثبت پژوهشگر بایستی برخی از سوالها را به صورت منفی جمله بندی کند. این امر تمایل پاسخ دهندگان به پاسخ دادن ماشینی‌وار به سوال ها تا آخر را حداقل می کند.
  • پرسشهای دوبخشی. پرسشهایی‌اند که از دو قسمت تشکیل شده و هر قسمت پاسخ های احتمالی مختلفی دارد. از چنین پرسشهایی باید پرهیز شود و در عوض باید دو یا چند پرسش مجزا پرسیده شود.
  • پرسشهای مبهم. حتی پرسشهایی که دو بخشی نیستند ممکن است، به صورتی جمله بندی شوند که پاسخ دهنده معنای واقعی آنها را نداند. پاسخ به سوالات مبهم ایجاد سوگیری میکند، طوری که پاسخ دهندگان ممکن است چنین موضوعاتی را در پرسش نامه به طور متفاوت تعبیر و تفسیر کنند. بنابراین نتیجه پژوهش مجموعه ای است ترکیبی از پاسخ های مبهمی که پاسخ های سوال را به طور صحیح و دقیق، انعکاس نداده است.
  • پرسشهایی که مستلزم رجوع به تجارب گذشته است. برخی از پرسشها ممکن است پاسخ دهندگان را ملزم به یادآوری تجارب گذشته که در ذهنشان مبهم و نامعلوم است، کند. پاسخ به چنین پرسشهایی ممکن است ایجاد سوگیری کند. برای برخی از این دسته از سوالات میتوان از اسناد و مدارک استفاده کرد.
  • پرسشهای هدایت کننده. پرسشها را نباید به گونه ای جمله بندی کرد که پاسخ دهنده را به دادن پاسخ هایی که پژوهشگر دوست دارد یا ممکن است خواهان آن باشد راهنمایی کند.
  • پرسشهای دارای بار عاطفی. نوع دیگر سوگیری در پرسش ها زمانی اتفاق می‌افتد که به روشی احساسی جمله بندی شوند.
  • عرف جامعه. سوال ها نباید طوری جمله بندی شوند که پاسخ دهندگان پاسخ هایی را انتخاب کنند که عرف جامعه آنها را می پذیرند.
  • طول پرسشنامه. افراد پرسش های ساده و کوتاه را نسبت به پرسش های پیچیده و طولانی ترجیح می‌دهند. به عنوان یک قاعده معمول، یک پرسش یا یک جمله در پرسش نامه نباید از بیست کلمه یا یک سطر کامل تجاوز کند.

د) توالی پرسشها: توالی پرسشها در پرسشنامه باید طوری باشد که پاسخ دهنده از سوالهای کلی به سوالهای جزئی تر و از سوالهای ساده به دشوار، سیر پاسخ دهی را طی کند. این روش از کل به جزء نامگذاری گردیده که حرکت آرام و گام به گام پاسخ دهنده در مسیر پاسخ دادن به سوال ها در پرسشنامه را تسهیل می کند. حرکت از پرسشهای کلی به پرسشهای جزئی و خاص به این معنا است که ابتدا از پاسخ دهنده سوالهایی از ماهیت کلی مرتبط به سازمان پرسیده شود و آنگاه سوالهای دقیق تری در مورد شغل یا واحدی خاص مطرح شود. پرسشهای آسان ممکن است به موضوعاتی مرتبط شود که مستلزم تفکر زیاد نیست، پرسش های دشوارتر ممکن است مستلزم تفکر، قضاوت و تصمیم گیری باشد.

 روش شناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. حسن دانایی فرد، مهدی الوانی، عادل آذر. صفار، 1387.

open-closed

مزایا و معایب استفاده از سوال بسته در پرسشنامه

در نوشته‌های قبلی در مورد سوالات باز در پرسشنامه و مزایا و معایب آن به مطالبی اشاره شد. در این نوشته قصد داریم در مورد سوال بسته و مزایا و معایب آن توضیحاتی ارائه دهیم.
سوال بسته سوالی است که پاسخ‌های آن در چند حالت پیش‌بینی شده باشد، به صورت چند جوابی درآمده و پاسخگو مستلزم به انتخاب یکی از آنها باشد. عده‌ای معتقدند که منطقی‌تر به نظر می‌رسد تا تعداد گزینه‌های سوال بسته فرد باشد. زیرا این امکان را به پاسخگو می‌دهد تا در مواقع لزوم بتواند پاسخ ممتنع و بی‌طرفانه خود را برگزیند. در عوض عده دیگری بر این عقیده‌اند که تعداد حالات زوج برای سوالات بسته بهتر است. زیرا پاسخگو را قادر می‌سازد تا از لاک دفاعی و بی‌طرفانه خود بیرون بیاید و نظر مشخصی بدهد.
مزایای سوال بسته عبارتست از:
1. پاسخ دادن به سوال بسته راحت‌تر و سریع‌تر است.
2. مقایسه در بین پاسخ‌های سوال بسته به سادگی صورت می‌گیرد
3. کدگذاری، استخراج و جدول‌بندی سوالات بسته آسان‌تر و کم هزینه‌تر است
4. محاسبات آماری، تجزیه و تحلیل و تفسیر سوالات بسته آسان‌تر انجام می‌گیرد
5. گزینه‌های پاسخ، مفهوم سوال بسته را واضح‌تر می‌سازد
6. برای مطالعات بعدی آسان و قابل استفاده است
7. به مقدار قابل توجهی در بودجه، هزینه و زمان صرفه‌جویی می‌کند
8. به دلیل عینیت داشتن، اعتبار و ثبات پرسشنامه را افزایش می‌دهد

اما معایب سوال بسته عبارتست از:
1. با گزینه‌های پیش‌بینی شده برای سوال بسته، می‌توان ایده‌‌ای را در ذهن پاسخگو زنده و القا کرد
2. پاسخگو را مجبور به پاسخ‌دهی ساده می‌نماید
3. بسیاری از گزینه‌ها ممکن است برای پاسخگو مبهم باشد
4. وقتی پاسخ مورد نظر در گزینه‌های پیش‌بینی شده وجود نداشته باشد، پاسخگو ممکن است پاسخی را که اعتقادی به آن ندارد برگزیند
5. ذهن پاسخگو را در چارچوب پاسخ‌های از قبل تعیین شده محصور می‌کند
6. امکان دستیابی به ایده‌های بهتر پاسخگو وجود ندارد
7. اگر پاسخگو تفسیر دیگری به غیر از گزینه‌های موجود داشته باشد، نمی‌تواند آن را بیان کند
8. در انتخاب گزینه‌ها محدودیت وجود دارد

برای مشاهده مزایا و معایب استفاده از سوال باز در پرسشنامه روی لینک زیر کلیک کنید:
سوال باز در پرسشنامه

منبع: فنون تحقیق: پرسشنامه/ تالیف سیدحسن صانعی/ انتشارات اندیشمند

porseshnameonlie

راهنمای انتخاب نوع سوال در پرسشنامه آنلاین

همیشه به راحتی نمی‌توان تشخیص داد که از چه نوع سوالی در طراحی پرسشنامه باید استفاده شود. فلوچارت انتخاب سوالات در پرسشنامه آنلاین می‌تواند راهنمای خوبی در انتخاب صحیح نوع سوال باشد. در این فلوچارت نقاط تصمیم‌گیری در کادرهای نارنجی رنگ نشان داده شده‌اند که با فلش‌ها برای رسیدن به نقطه پایانی در کادر های سبز ادامه پیدا می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با انواع سوالات می‌توانید راهنمای سایت را مطالعه کنید.

Flowchart

comments

رهنمودهایی در زمینه طراحی پرسشنامه های اینترنتی- بخش دوم

برای طراحی یک پرسشنامه پیمایش وبی مؤثر، مواردی توصیه شده است که این پیشنهادها درباره چگونگی دستیابی به مزایای تحقیقات پیمایشی به وسیله رسانه های الکترونیکی، چگونگی آسان کردن ارائه (سوال ها) و چگونگی طراحی سازوکارهای ورودی آسان را ارائه می دهند. در بخش اول تعدادی از این رهنمودها معرفی شدند. بخش دوم شامل موارد زیر است:

1. تنها در موقعیت های نادر جواب های اجباری بخواهید. در پیمایش های اینترنتی، می توان پاسخگو را وادار کرد که بدون پاسخگویی به یک سؤال یا کامل کردن یک بخش، به سراغ سؤال های بعدی نرود. تحت فشار گذاشتن پاسخگویان برای پاسخگویی تنها باید در موقعیت های نادر صورت گیرد، زیرا ممکن است پاسخگو عصبانی شود و بطور دیمی به سوال پاسخ دهد ، یا برای اینکه به صفحه بعد برود، عمداً پاسخ اشتباهی بدهد و یا اصلاً به پرسشنامه پاسخ ندهد. یک استثنا در مورد این قاعده سؤال های غربالی است که قبل از شروع پیمایش واقعی باید به آنها پاسخ داده شود. مزیت اجبار به پاسخگویی این است که محقق با داده های ناقص (یعنی سؤال های بی پاسخ) روبه رو نمی شود، ولی افزایش تعداد بی پاسخی واحد این مزیت را خنثی می کند.

2. پیام های اخطار یا خطا را تا آنجا که ممکن است روشن بیان کنید. در حالت آرمانی ، یک پیام خطا باید درست بالا یا زیر سؤال بی پاسخ یا سؤالی که پاسخ نادرست به آن داده شده، آورده شود. دست کم، پیام خطا باید در جای مشخصی که خطا به وقوع می پیوندد باشد و در صورت امکان، ماهیت اشتباه ذکر شود. هدایت مجدد پاسخگو به صفحه دیگری که برای مثال می گوید «در صفحه قبل خطایی وجود دارد » یا نمایش کدهای پنهان و گیج کننده خطا، کار درستی نیست.

3. نمایانگرهایی برای روند پیشرفت (پاسخگویی به) پیمایش ارائه کنید. در پیمایش پستی، پاسخگو می تواند به راحتی صفحات پرسشنامه را ورق بزند و ببیند تا آن لحظه چقدر از پرسشنامه کامل شده است. بدون داشتن توانایی مشاهده صفحات برنامه یا داشتن وسایل دیگر تعیین میزان اجرای پیمایش ممکن است معلوم شود که پیمایش جریان بی پایانی از سوال ها را دارد. در این حالت، وجود نمایانگرهای تصویری که روند پیشرفت کار را نشان می دهد بسیار مفید خواهد بود.

4. پاسخگویانی را که در آزمون غربالگری رد می شوند، با دقت کنترل کنید. با توجه به ماهیت پیمایش و جمعیت پاسخگو، دسترسی به پیمایش وبی را می توان منوط به پاسخگویی به سؤال های غربالی توسط پاسخگو کرد. برخلاف پیمایش های پستی، پاسخگویانی که به علت رد شدن در پاسخگویی به سوال های غربالی شرایط لازم را برای شرکت در پیمایش وبی ندارند، شاید حتی از خواندن پرسشنامه تحقیق نیز محروم شوند. دو رویکرد ممکن در این مورد عبارتند از:کنار گذاشته شدن پاسخگویان به محض اینکه در پاسخگویی به یک سوال غربالی رد می شوند، یا اجازه یافتن تمام پاسخگویان برای تکمیل کل پرسشنامه و سپس حذف پاسخگویانی که شرایط لازم را ندارند.

5.در قبال پاسخگویی، به پاسخگویان چیزی بدهید. نشان داده شده که مشوق ها باعث افزایش میزان پاسخگویی می شوند. در آن دسته از پیمایش های اینترنتی که از یک ارتباط پستی مقدماتی استفاده نمی شود، مشوق می تواند شامل وجه نقد الکترونیکی یا هدیه الکترونیکی باشد که مجوز خوبی است برای خرید کردن از یک خرده فروش اینترنتی، و یا ممکن است شامل قرعه کشی های گوناگون باشد. اینکه تا چه حد مشوق های پیمایش پستی قابل انتقال به پیمایش های اینترنتی است، هنوز برای ما ناشناخته است. در پیمایش های پستی اگر مشوق ها قبل از تکمیل پرسشنامه به پاسخگو داده شوند بهتر عمل می کنند تا بعد از آن. راه کاملاً متفاوت دیگری برای دادن پاداش به پاسخگویان، ارسال نتایج پیمایش بعد از تمام شدن پیمایش به وسیله ای میل است.

6. از ظرفیت های نمایشی رسانه بیشترین استفاده را بکنید. اختیارات ما در ارائه پیمایش برگه ای محدود است. عموماً، پرسشنامه ها برای صرفه جویی در هزینه، سیاه و سفید چاپ می شوند، توضیحات و راهنمایی های خاص باید به حداقل برسند تا طول یک پرسشنامه (یا برای اطمینان از اینکه پرسشنامه خیلی طولانی به کار نمی آید) کم شود، و سؤال ها نیز به صورت متوالی ارائه می شوند. پیمایش های اینترنتی لزوماً نه این محدودیت ها را دارند و نه مجبورند که از همردیف های برگه ای خود تقلید کنند. مثلاً:

  • می توان از فرا متن (شامل فرااتصال هایی به سایر متون است) برای اتصال صفحات help به توضیحات و تعاریف مشروح استفاده کرد؛ بنابراین با استفاده از فرامتن، منابع بیشتری در اختیار پاسخگو قرار می گیرد، بدون اینکه طول ظاهری پرسشنامه پیمایش افزایش یابد.
  • با هزینه کم یا بدون هیچ هزینه اضافی می توان از رنگ استفاده کرد و هنگامی که رنگ متناسب به کار گرفته شود می تواند راهنماهای بصری ارائه کند که این امر نیز به نوبه خود فرآیند پیمایش را ساده می سازد.
  • برای وب می توان یک رشته کارهای تعاملی را برنامه ریزی کرد، ولی در زمینه تلفن و پست چنین کاری به راحتی قابل اجرا نیست. مثلا ، می شود از پاسخگو خواسته شود که یک وب سایت را به عنوان بخشی از فرایند پیمایش به دقت مرور کند و سپس با توجه به تجربیات یا آنچه که از آن کسب کرده است به سوال ها پاسخ دهد. چنین پاسخ هایی می تواند یک پژوهشگر را قادر سازد تا درباره چگونگی ساخت کاراتر وب سایت ها آگاهی هایی را کسب کند.

اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ای میل و وب، متیوس شون لاو، ترجمه رضا فاضل. مرکز تحقیقات صدا و سیما، 1385.

open-closed

مزایا و معایب استفاده از سوال باز در پرسشنامه

در پرسشنامه، معمولا دو نوع سوال باز و بسته وجود دارد. هر پرسشنامه می‌تواند شامل یک نوع یا هردونوع آن باشد. سوال باز یا سوال تشریحی به سوالی گفته می‌شود که پاسخهای آن به سادگی قابل پیش‌بینی نبوده و بعضا نمی‌توان مجموعه پاسخ‌های از قبل پیش‌بینی شده‌ای برای آن در نظر گرفت. در این نوع سوالات، پاسخگو مختار است تا پاسخ خود را به هر شکلی که مایل است تشریح نماید. در این نوشته، مزایا و معایب سوالهای باز را مورد بررسی قرار خواهیم داد با این توضیح که در پرسشنامه آنلاین امکان طراحی و ایجاد هر دونوع سوال باز و بسته وجود دارد.

مزایای سوال باز:
1. آزادی عمل پاسخگو در جواب دادن به سوالات. با استفاده از سوالات باز، محقق به اطلاعات بکر پاسخگو دست پیدا می‌کند.
2. پاسخگو می‌تواند تعداد نامحدودی از جواب‌های بالقوه را انتخاب و بنویسد. بدین ترتیب پراکندگی پاسخ‌ها زیاد است و می‌توان اطلاعات دست نخورده و غیرقابل پیش‌بینی برای محقق به دست آورد.
3. سوال باز برای تحقیقات اکتشافی مناسب‌تر و حتی الزامی می‌باشد.
4. به منظور تعیین دامنه، پاسخ‌ها در مراحل ابتدایی فرایند تحقیق بسیار مفید است.
5. سوال باز احتمال دریافت جواب‌های غیرقابل پیش‌بینی و پیشنهادات غیرمنتظره را افزایش می‌دهد.
6. پاسخ سوالات باز متنوع‌تر، گسترده‌تر و با اثرات واقعی بیشتری می‌باشد.
7. طراحی سوال باز بسیار آسان است.

معایب سوال باز:
1. چون پاسخگویان از سطوح مختلف آگاهی برخوردارند، ممکن است ماهیت هر سوال به تناسب سطح دانش آنها تغییر یابد
2. پاسخ سوالات بر خواننده اثر می‌گذارد. به طوریکه دونفر نمی‌توانند برداشت یکسانی از یک جواب داشته باشند. لذا حتما باید یک نفر همه جواب‌ها را بخواند و نتایج را استخراج و کدگذاری کند.
3. در سوالات باز، ممکن است پاسخهای نامربوط زیاد به چشم بخورد.
4. کدگذاری، استخراج، جدول‌بندی و تجزیه و تحلیل و تفسیر آنها دشوارتر است.
5. پاسخگو برای تکمیل سوال باز وقت، تلاش و فکر بیشتری نیاز دارد لذا ممکن است از پاسخگویی به سوالات منصرف شود.
6. سوال باز، هزینه‌بر و وقت‌گیرتر است.

در پستهای بعدی در مورد سوال بسته و مزایا و معایب آن توضیحاتی ارائه خواهد شد.

منبع: فنون تحقیق: پرسشنامه/ تالیف سیدحسن صانعی/ انتشارات اندیشمند

images (2)

رهنمودهایی در زمینه طراحی پرسشنامه های اینترنتی- بخش اول

تحقیقات متعدد انجام شده در زمینه طراحی و اجرای پیمایش های اینترنتی به دسته ای از قوانین در باب ساخت و اجرای کارآمد اینگونه پیمایش ها منجر شده است. برای طراحی یک پرسشنامه پیمایش وبی مؤثر، مواردی توصیه شده است که این پیشنهادها درباره چگونگی دستیابی به مزایای تحقیقات پیمایشی به وسیله رسانه های الکترونیکی، چگونگی آسان کردن ارائه (سوال ها) و چگونگی طراحی سازوکارهای ورودی آسان را ارائه می دهند. ما در چند بخش به آنها خواهیم پرداخت. بخش اول شامل موارد زیر است:

1. در هر صفحه فقط تعداد کمی سؤال را بیاورید. در هر صفحه تنها یک یا چند سوال را ارائه دهید تا پاسخگویان مجبور نباشند برای دیدن سوال بعدی بر روی صفحه رایانه بالا و پایین بروند. بالا و پایین رفتن زیاد باعث خستگی پاسخگویان می شود و صفحات وبی طولانی این حس را ایجاد می کنند که پرسشنامه تحقیق خیلی طولانی است و هر دوی این موارد ظرفیت تأثیرگذاری منفی بر میزان پاسخگویی را دارند. با این حال، شواهد اولیه حاکی از آن است که وقتی چندین سوال بر روی یک صفحه ظاهر می شوند، پاسخگویان، پاسخ های خود را به یک سوال با توجه به سوال های دیگر بیان می کنند و برخی پاسخگویان قبل از اینکه به اولین سؤال یک صفحه پاسخ دهند، سوالات دیگر آن صفحه را می خوانند. این مسئله بر این امر اشاره دارد که چنانکه پژوهشگران موافق چنین رفتاری باشند، باید سوال ها را بر روی یک صفحه بیاورند و اگر بخواهند دچار مشکل نشوند، باید آنها را روی صفحات جداگانه ارائه دهند. همچنین، اگر تنها از یک صفحه یا چند صفحه برای پیمایش هایی که پرسشنامه های کوتاه دارند استفاده شود، آنگاه امکان دست کشیدن پاسخگویان از پرکردن پرسشنامه (یعنی پاسخگویی را شروع کنند ولی آن را به پایان نرسانند) به حداقل می رسد؛ در حالی که استفاده از تنها یک صفحه و اجبار پاسخگویان به بالا و پایین رفتن در صفحه یک پیمایش طولانی، امکان دست کشیدن از پاسخگویی را افزایش می دهد.

2. سؤال های غیرضروری را حذف کنید. از طرح سوالاتی که خود رایانه می تواند آنها را معین کند مثل تاریخی که پرسشنامه پرشده است، خودداری کنید.

3. از گرافیک کمتر استفاده کنید. در یک پیمایش وبی، گرافیک سرعت دانلود صفحه وب را خیلی کند می کند؛ دانلود کند باعث می شود که برخی از پاسخگویان خسته شوند و در نتیجه میزان پاسخگویی کاهش یابد.

4. مواظب باشید که پاسخگویان ممکن است با کمک گرافیک، سؤال ها را تفسیر کنند. گرچه باید از کاربرد نمودار های غیرضروری اجتناب کرد، ولی گاهی یک تصویر، هزار برابر کلمات ارزش دارد. اما وقتی از تصویری استفاده می کنید این نکته را در ذهن داشته باشید که پاسخگویان از زمینه تصویر برای تفسیر و تعبیر پاسخگویی کمک می گیرند. باید توجه داشت که تصویر معنای موردنیاز سوال را تغییر ندهد.

5. گزینه های پاسخ را محدود کنید تا خطاهای پاسخگویی کاهش یابد. در پیمایش های وبی از دو ابزار در صفحه وب برای محدود کردن انتخاب های پاسخگویان استفاده می شود: دکمه های رادیویی و فهرست های پایین افتادنی. از هر دوی این ابزار در سؤال های چند گزینه ای که پاسخگو فقط می تواند یک گزینه را انتخاب کند، استفاده می شود. دکمه های رادیویی هنگامی که گزینه ها نسبتاً کم باشند کاربرد دارند؛ زیرا بقیه گزینه ها خود به خود با انتخاب یک گزینه از دور انتخاب بیرون می روند و این دکمه ها بر این قانون صحه می گذارند که نمی توان بیش از یک پاسخ به سوال داد. از فهرست های پایین افتادنی زمانی استفاده می شود که تعداد گزینه های بالقوه زیاد باشد.

منبع: اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ای میل و وب، متیوس شون لاو و دیگران، ترجمه رضا فاضل. مرکز تحقیقات صدا و سیما، 1385.

Q&A

جنبه‌های مثبت و منفی ضروری کردن پاسخها در پرسشنامه آنلاین

فرض کنید شما پرسشنامه خود را تهیه کرده‌اید و آماده اجرای آن هستید. اما یک نکته ظریف وجود دارد: اگر بعضی از پاسخ دهندگان از پاسخ به بعضی سوالات شما امتناع ورزند چه خواهید کرد؟ خب پاسخ ساده است. راه حلی برای این مورد در پرسشنامه آنلاین وجود دارد. در هنگام طراحی پرسشنامه در تنظیمات پرسش مورد نظر، پاسخ دادن به این سوال را ضروری کنید. یعنی بدون پاسخ دادن به سوال امکان ارسال پرسشنامه یا حتی ورود به صفحات بعدی (در پرسشنامه‌های چند صفحه‌ای) وجود نداشته باشد.

اما صبر کنید. مشکل به این سادگی حل نمی شود: پژوهشها نشان می‌دهد ضروری کردن پاسخهای پرسشنامه، جنبه‌های منفی هم دارد. فرض کنید در پرسشنامه‌تان این سوال را مطرح کرده‌اید: “دوچرخه شما چه رنگی است؟” و پاسخ به این سوال را ضروری در نظر می‌گیرید. حال اگر کاربر شما اصلا دوچرخه نداشته باشد پاسخ دادن به پرسشنامه شما برای او اذیت کننده است و ممکن است از پاسخ دادن به تمام سوالات منصرف شود.

همچنین اگر شما سوالات شخصی در پرسشنامه مطرح کنید که کاربر شما مایل به پاسخ دادن به آن نباشد، آن موقع تکلیف چیست؟ تحقیقات جدید نشان داده است که 35 درصد از کاربران زمانی که مجبور شوند به سوالات شخصی و محرمانه پاسخ دهند، از پاسخ دادن به کل سوالات منصرف می‌شوند. مشکل دیگر این است که اگر کاربر شما مجبور به پاسخ دادن به سوالات شخصی و محرمانه باشد ممکن است پاسخ نادرست بدهد.

بنابراین پیشنهاد می‌شود اولا در مورد اینکه پاسخ به تمام سوالات را ضروری کنید، تامل بیشتری به خرج دهید و ثانیا اگر قصد دارید این گزینه را در دستور کار خود قرار دهید بهتر است در گزینه‌های این نوع سوالات از واژه‌هایی مانند “نمی‌دانم” یا “مایلم به این سوال پاسخ ندهم” استفاده کنید.