اخبار و تازه های مربوط به پرسشنامه آنلاین را در این بخش مطالعه بفرمایید.

pajohesh

اکانت رایگان در هفته پژوهش

به مناسبت هفته پژوهش، اکانت کاربرانی که از تاریخ 21 تا 27 آذرماه 95 در سایت پرسشنامه آنلاین ثبت نام کنند به صورت رایگان به حالت پایه ارتقا خواهد یافت.

به جمع پژوهشگران حامی محیط زیست بپیوندید.

porseshnameonlie

راهنمای انتخاب نوع سوال در پرسشنامه آنلاین

همیشه به راحتی نمی‌توان تشخیص داد که از چه نوع سوالی در طراحی پرسشنامه باید استفاده شود. فلوچارت انتخاب سوالات در پرسشنامه آنلاین می‌تواند راهنمای خوبی در انتخاب صحیح نوع سوال باشد. در این فلوچارت نقاط تصمیم‌گیری در کادرهای نارنجی رنگ نشان داده شده‌اند که با فلش‌ها برای رسیدن به نقطه پایانی در کادر های سبز ادامه پیدا می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با انواع سوالات می‌توانید راهنمای سایت را مطالعه کنید.

Flowchart

comments

رهنمودهایی در زمینه طراحی پرسشنامه های اینترنتی- بخش دوم

برای طراحی یک پرسشنامه پیمایش وبی مؤثر، مواردی توصیه شده است که این پیشنهادها درباره چگونگی دستیابی به مزایای تحقیقات پیمایشی به وسیله رسانه های الکترونیکی، چگونگی آسان کردن ارائه (سوال ها) و چگونگی طراحی سازوکارهای ورودی آسان را ارائه می دهند. در بخش اول تعدادی از این رهنمودها معرفی شدند. بخش دوم شامل موارد زیر است:

1. تنها در موقعیت های نادر جواب های اجباری بخواهید. در پیمایش های اینترنتی، می توان پاسخگو را وادار کرد که بدون پاسخگویی به یک سؤال یا کامل کردن یک بخش، به سراغ سؤال های بعدی نرود. تحت فشار گذاشتن پاسخگویان برای پاسخگویی تنها باید در موقعیت های نادر صورت گیرد، زیرا ممکن است پاسخگو عصبانی شود و بطور دیمی به سوال پاسخ دهد ، یا برای اینکه به صفحه بعد برود، عمداً پاسخ اشتباهی بدهد و یا اصلاً به پرسشنامه پاسخ ندهد. یک استثنا در مورد این قاعده سؤال های غربالی است که قبل از شروع پیمایش واقعی باید به آنها پاسخ داده شود. مزیت اجبار به پاسخگویی این است که محقق با داده های ناقص (یعنی سؤال های بی پاسخ) روبه رو نمی شود، ولی افزایش تعداد بی پاسخی واحد این مزیت را خنثی می کند.

2. پیام های اخطار یا خطا را تا آنجا که ممکن است روشن بیان کنید. در حالت آرمانی ، یک پیام خطا باید درست بالا یا زیر سؤال بی پاسخ یا سؤالی که پاسخ نادرست به آن داده شده، آورده شود. دست کم، پیام خطا باید در جای مشخصی که خطا به وقوع می پیوندد باشد و در صورت امکان، ماهیت اشتباه ذکر شود. هدایت مجدد پاسخگو به صفحه دیگری که برای مثال می گوید «در صفحه قبل خطایی وجود دارد » یا نمایش کدهای پنهان و گیج کننده خطا، کار درستی نیست.

3. نمایانگرهایی برای روند پیشرفت (پاسخگویی به) پیمایش ارائه کنید. در پیمایش پستی، پاسخگو می تواند به راحتی صفحات پرسشنامه را ورق بزند و ببیند تا آن لحظه چقدر از پرسشنامه کامل شده است. بدون داشتن توانایی مشاهده صفحات برنامه یا داشتن وسایل دیگر تعیین میزان اجرای پیمایش ممکن است معلوم شود که پیمایش جریان بی پایانی از سوال ها را دارد. در این حالت، وجود نمایانگرهای تصویری که روند پیشرفت کار را نشان می دهد بسیار مفید خواهد بود.

4. پاسخگویانی را که در آزمون غربالگری رد می شوند، با دقت کنترل کنید. با توجه به ماهیت پیمایش و جمعیت پاسخگو، دسترسی به پیمایش وبی را می توان منوط به پاسخگویی به سؤال های غربالی توسط پاسخگو کرد. برخلاف پیمایش های پستی، پاسخگویانی که به علت رد شدن در پاسخگویی به سوال های غربالی شرایط لازم را برای شرکت در پیمایش وبی ندارند، شاید حتی از خواندن پرسشنامه تحقیق نیز محروم شوند. دو رویکرد ممکن در این مورد عبارتند از:کنار گذاشته شدن پاسخگویان به محض اینکه در پاسخگویی به یک سوال غربالی رد می شوند، یا اجازه یافتن تمام پاسخگویان برای تکمیل کل پرسشنامه و سپس حذف پاسخگویانی که شرایط لازم را ندارند.

5.در قبال پاسخگویی، به پاسخگویان چیزی بدهید. نشان داده شده که مشوق ها باعث افزایش میزان پاسخگویی می شوند. در آن دسته از پیمایش های اینترنتی که از یک ارتباط پستی مقدماتی استفاده نمی شود، مشوق می تواند شامل وجه نقد الکترونیکی یا هدیه الکترونیکی باشد که مجوز خوبی است برای خرید کردن از یک خرده فروش اینترنتی، و یا ممکن است شامل قرعه کشی های گوناگون باشد. اینکه تا چه حد مشوق های پیمایش پستی قابل انتقال به پیمایش های اینترنتی است، هنوز برای ما ناشناخته است. در پیمایش های پستی اگر مشوق ها قبل از تکمیل پرسشنامه به پاسخگو داده شوند بهتر عمل می کنند تا بعد از آن. راه کاملاً متفاوت دیگری برای دادن پاداش به پاسخگویان، ارسال نتایج پیمایش بعد از تمام شدن پیمایش به وسیله ای میل است.

6. از ظرفیت های نمایشی رسانه بیشترین استفاده را بکنید. اختیارات ما در ارائه پیمایش برگه ای محدود است. عموماً، پرسشنامه ها برای صرفه جویی در هزینه، سیاه و سفید چاپ می شوند، توضیحات و راهنمایی های خاص باید به حداقل برسند تا طول یک پرسشنامه (یا برای اطمینان از اینکه پرسشنامه خیلی طولانی به کار نمی آید) کم شود، و سؤال ها نیز به صورت متوالی ارائه می شوند. پیمایش های اینترنتی لزوماً نه این محدودیت ها را دارند و نه مجبورند که از همردیف های برگه ای خود تقلید کنند. مثلاً:

  • می توان از فرا متن (شامل فرااتصال هایی به سایر متون است) برای اتصال صفحات help به توضیحات و تعاریف مشروح استفاده کرد؛ بنابراین با استفاده از فرامتن، منابع بیشتری در اختیار پاسخگو قرار می گیرد، بدون اینکه طول ظاهری پرسشنامه پیمایش افزایش یابد.
  • با هزینه کم یا بدون هیچ هزینه اضافی می توان از رنگ استفاده کرد و هنگامی که رنگ متناسب به کار گرفته شود می تواند راهنماهای بصری ارائه کند که این امر نیز به نوبه خود فرآیند پیمایش را ساده می سازد.
  • برای وب می توان یک رشته کارهای تعاملی را برنامه ریزی کرد، ولی در زمینه تلفن و پست چنین کاری به راحتی قابل اجرا نیست. مثلا ، می شود از پاسخگو خواسته شود که یک وب سایت را به عنوان بخشی از فرایند پیمایش به دقت مرور کند و سپس با توجه به تجربیات یا آنچه که از آن کسب کرده است به سوال ها پاسخ دهد. چنین پاسخ هایی می تواند یک پژوهشگر را قادر سازد تا درباره چگونگی ساخت کاراتر وب سایت ها آگاهی هایی را کسب کند.

اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ای میل و وب، متیوس شون لاو، ترجمه رضا فاضل. مرکز تحقیقات صدا و سیما، 1385.

open-closed

مزایا و معایب استفاده از سوال باز در پرسشنامه

در پرسشنامه، معمولا دو نوع سوال باز و بسته وجود دارد. هر پرسشنامه می‌تواند شامل یک نوع یا هردونوع آن باشد. سوال باز یا سوال تشریحی به سوالی گفته می‌شود که پاسخهای آن به سادگی قابل پیش‌بینی نبوده و بعضا نمی‌توان مجموعه پاسخ‌های از قبل پیش‌بینی شده‌ای برای آن در نظر گرفت. در این نوع سوالات، پاسخگو مختار است تا پاسخ خود را به هر شکلی که مایل است تشریح نماید. در این نوشته، مزایا و معایب سوالهای باز را مورد بررسی قرار خواهیم داد با این توضیح که در پرسشنامه آنلاین امکان طراحی و ایجاد هر دونوع سوال باز و بسته وجود دارد.

مزایای سوال باز:
1. آزادی عمل پاسخگو در جواب دادن به سوالات. با استفاده از سوالات باز، محقق به اطلاعات بکر پاسخگو دست پیدا می‌کند.
2. پاسخگو می‌تواند تعداد نامحدودی از جواب‌های بالقوه را انتخاب و بنویسد. بدین ترتیب پراکندگی پاسخ‌ها زیاد است و می‌توان اطلاعات دست نخورده و غیرقابل پیش‌بینی برای محقق به دست آورد.
3. سوال باز برای تحقیقات اکتشافی مناسب‌تر و حتی الزامی می‌باشد.
4. به منظور تعیین دامنه، پاسخ‌ها در مراحل ابتدایی فرایند تحقیق بسیار مفید است.
5. سوال باز احتمال دریافت جواب‌های غیرقابل پیش‌بینی و پیشنهادات غیرمنتظره را افزایش می‌دهد.
6. پاسخ سوالات باز متنوع‌تر، گسترده‌تر و با اثرات واقعی بیشتری می‌باشد.
7. طراحی سوال باز بسیار آسان است.

معایب سوال باز:
1. چون پاسخگویان از سطوح مختلف آگاهی برخوردارند، ممکن است ماهیت هر سوال به تناسب سطح دانش آنها تغییر یابد
2. پاسخ سوالات بر خواننده اثر می‌گذارد. به طوریکه دونفر نمی‌توانند برداشت یکسانی از یک جواب داشته باشند. لذا حتما باید یک نفر همه جواب‌ها را بخواند و نتایج را استخراج و کدگذاری کند.
3. در سوالات باز، ممکن است پاسخهای نامربوط زیاد به چشم بخورد.
4. کدگذاری، استخراج، جدول‌بندی و تجزیه و تحلیل و تفسیر آنها دشوارتر است.
5. پاسخگو برای تکمیل سوال باز وقت، تلاش و فکر بیشتری نیاز دارد لذا ممکن است از پاسخگویی به سوالات منصرف شود.
6. سوال باز، هزینه‌بر و وقت‌گیرتر است.

در پستهای بعدی در مورد سوال بسته و مزایا و معایب آن توضیحاتی ارائه خواهد شد.

منبع: فنون تحقیق: پرسشنامه/ تالیف سیدحسن صانعی/ انتشارات اندیشمند

images (2)

رهنمودهایی در زمینه طراحی پرسشنامه های اینترنتی- بخش اول

تحقیقات متعدد انجام شده در زمینه طراحی و اجرای پیمایش های اینترنتی به دسته ای از قوانین در باب ساخت و اجرای کارآمد اینگونه پیمایش ها منجر شده است. برای طراحی یک پرسشنامه پیمایش وبی مؤثر، مواردی توصیه شده است که این پیشنهادها درباره چگونگی دستیابی به مزایای تحقیقات پیمایشی به وسیله رسانه های الکترونیکی، چگونگی آسان کردن ارائه (سوال ها) و چگونگی طراحی سازوکارهای ورودی آسان را ارائه می دهند. ما در چند بخش به آنها خواهیم پرداخت. بخش اول شامل موارد زیر است:

1. در هر صفحه فقط تعداد کمی سؤال را بیاورید. در هر صفحه تنها یک یا چند سوال را ارائه دهید تا پاسخگویان مجبور نباشند برای دیدن سوال بعدی بر روی صفحه رایانه بالا و پایین بروند. بالا و پایین رفتن زیاد باعث خستگی پاسخگویان می شود و صفحات وبی طولانی این حس را ایجاد می کنند که پرسشنامه تحقیق خیلی طولانی است و هر دوی این موارد ظرفیت تأثیرگذاری منفی بر میزان پاسخگویی را دارند. با این حال، شواهد اولیه حاکی از آن است که وقتی چندین سوال بر روی یک صفحه ظاهر می شوند، پاسخگویان، پاسخ های خود را به یک سوال با توجه به سوال های دیگر بیان می کنند و برخی پاسخگویان قبل از اینکه به اولین سؤال یک صفحه پاسخ دهند، سوالات دیگر آن صفحه را می خوانند. این مسئله بر این امر اشاره دارد که چنانکه پژوهشگران موافق چنین رفتاری باشند، باید سوال ها را بر روی یک صفحه بیاورند و اگر بخواهند دچار مشکل نشوند، باید آنها را روی صفحات جداگانه ارائه دهند. همچنین، اگر تنها از یک صفحه یا چند صفحه برای پیمایش هایی که پرسشنامه های کوتاه دارند استفاده شود، آنگاه امکان دست کشیدن پاسخگویان از پرکردن پرسشنامه (یعنی پاسخگویی را شروع کنند ولی آن را به پایان نرسانند) به حداقل می رسد؛ در حالی که استفاده از تنها یک صفحه و اجبار پاسخگویان به بالا و پایین رفتن در صفحه یک پیمایش طولانی، امکان دست کشیدن از پاسخگویی را افزایش می دهد.

2. سؤال های غیرضروری را حذف کنید. از طرح سوالاتی که خود رایانه می تواند آنها را معین کند مثل تاریخی که پرسشنامه پرشده است، خودداری کنید.

3. از گرافیک کمتر استفاده کنید. در یک پیمایش وبی، گرافیک سرعت دانلود صفحه وب را خیلی کند می کند؛ دانلود کند باعث می شود که برخی از پاسخگویان خسته شوند و در نتیجه میزان پاسخگویی کاهش یابد.

4. مواظب باشید که پاسخگویان ممکن است با کمک گرافیک، سؤال ها را تفسیر کنند. گرچه باید از کاربرد نمودار های غیرضروری اجتناب کرد، ولی گاهی یک تصویر، هزار برابر کلمات ارزش دارد. اما وقتی از تصویری استفاده می کنید این نکته را در ذهن داشته باشید که پاسخگویان از زمینه تصویر برای تفسیر و تعبیر پاسخگویی کمک می گیرند. باید توجه داشت که تصویر معنای موردنیاز سوال را تغییر ندهد.

5. گزینه های پاسخ را محدود کنید تا خطاهای پاسخگویی کاهش یابد. در پیمایش های وبی از دو ابزار در صفحه وب برای محدود کردن انتخاب های پاسخگویان استفاده می شود: دکمه های رادیویی و فهرست های پایین افتادنی. از هر دوی این ابزار در سؤال های چند گزینه ای که پاسخگو فقط می تواند یک گزینه را انتخاب کند، استفاده می شود. دکمه های رادیویی هنگامی که گزینه ها نسبتاً کم باشند کاربرد دارند؛ زیرا بقیه گزینه ها خود به خود با انتخاب یک گزینه از دور انتخاب بیرون می روند و این دکمه ها بر این قانون صحه می گذارند که نمی توان بیش از یک پاسخ به سوال داد. از فهرست های پایین افتادنی زمانی استفاده می شود که تعداد گزینه های بالقوه زیاد باشد.

منبع: اجرای تحقیقات پیمایشی به وسیله ای میل و وب، متیوس شون لاو و دیگران، ترجمه رضا فاضل. مرکز تحقیقات صدا و سیما، 1385.

Q&A

جنبه‌های مثبت و منفی ضروری کردن پاسخها در پرسشنامه آنلاین

فرض کنید شما پرسشنامه خود را تهیه کرده‌اید و آماده اجرای آن هستید. اما یک نکته ظریف وجود دارد: اگر بعضی از پاسخ دهندگان از پاسخ به بعضی سوالات شما امتناع ورزند چه خواهید کرد؟ خب پاسخ ساده است. راه حلی برای این مورد در پرسشنامه آنلاین وجود دارد. در هنگام طراحی پرسشنامه در تنظیمات پرسش مورد نظر، پاسخ دادن به این سوال را ضروری کنید. یعنی بدون پاسخ دادن به سوال امکان ارسال پرسشنامه یا حتی ورود به صفحات بعدی (در پرسشنامه‌های چند صفحه‌ای) وجود نداشته باشد.

اما صبر کنید. مشکل به این سادگی حل نمی شود: پژوهشها نشان می‌دهد ضروری کردن پاسخهای پرسشنامه، جنبه‌های منفی هم دارد. فرض کنید در پرسشنامه‌تان این سوال را مطرح کرده‌اید: “دوچرخه شما چه رنگی است؟” و پاسخ به این سوال را ضروری در نظر می‌گیرید. حال اگر کاربر شما اصلا دوچرخه نداشته باشد پاسخ دادن به پرسشنامه شما برای او اذیت کننده است و ممکن است از پاسخ دادن به تمام سوالات منصرف شود.

همچنین اگر شما سوالات شخصی در پرسشنامه مطرح کنید که کاربر شما مایل به پاسخ دادن به آن نباشد، آن موقع تکلیف چیست؟ تحقیقات جدید نشان داده است که 35 درصد از کاربران زمانی که مجبور شوند به سوالات شخصی و محرمانه پاسخ دهند، از پاسخ دادن به کل سوالات منصرف می‌شوند. مشکل دیگر این است که اگر کاربر شما مجبور به پاسخ دادن به سوالات شخصی و محرمانه باشد ممکن است پاسخ نادرست بدهد.

بنابراین پیشنهاد می‌شود اولا در مورد اینکه پاسخ به تمام سوالات را ضروری کنید، تامل بیشتری به خرج دهید و ثانیا اگر قصد دارید این گزینه را در دستور کار خود قرار دهید بهتر است در گزینه‌های این نوع سوالات از واژه‌هایی مانند “نمی‌دانم” یا “مایلم به این سوال پاسخ ندهم” استفاده کنید.

va

اعتبار اندازه گیری (روایی) ابزار اندازه گیری

مفهوم اعتبار یا روایی (Validity) به این سوال پاسخ می‌دهد که ابزار اندازه گیری تا چه حد خصیصه مورد نظر را می سنجد. بدون آگاهی از اعتبار ابزار اندازه گیری نمی‌توان به دقت داده های حاصل از آن اطمینان داشت. ابزار اندازه گیری ممکن است برای اندازه گیری یک خصیصه ویژه دارای اعتبار باشد، در حالی که برای سنجش همان خصیصه بر روی جامعه دیگر از هیچ گونه اعتباری برخوردار نباشد.

برای مثال یک آزمون ریاضی ممکن است برای سنجش توانایی ریاضی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی از اعتبار لازم برخوردار باشد اما برای سنجش توانایی ریاضی دانش آموزان پایه سوم راهنمایی فاقد اعتبار باشد. روش های متعددی برای تعیین اعتبار ابزار اندازه گیری وجود دارد که در این جا به اختصار در مورد هر یک توضیح داده خواهد شد؛

الف) اعتبار محتوا: اعتبار محتوا نوعی اعتبار است که معمولا برای بررسی اجزای تشکیل دهنده یک ابزار اندازه گیری به کار برده می‌شود. به عنوان مثال برای یک آزمون پیشرفت تحصیلی باید اعتبار محتوای آن را مورد نظر قرار داد. اعتبار محتوای یک ابزار اندازه گیری به سوال های تشکیل دهنده آن بستگی دارد. اگر سوال های ابزار معرف وپژگی ها و مهارت های ویژه ای باشد که محقق قصد اندازه گیری آن‌ها را داشته باشد، آزمون دارای اعتبار محتوا است. برای اطمینان از اعتبار محتوا، باید در موقع ساختن ابزار (مانند طراحی پرسشنامه) چنان عمل کرد که سوال های تشکیل دهنده ابزار معرف قسمت های محتوای انتخاب شده باشد. بنابراین اعتبار محتوا ویژگی ساختاری ابزار است که همزمان با تدوین آزمون در آن تنیده می‌شود. اعتبار محتوای یک آزمون معمولا توسط افرادی متخصص در موضوع مورد مطالعه تعیین می‌شود. از این رو اعتبار محتوا به قضاوت داوران بستگی دارد.

ب) اعتبار ملاکی: اعتبار ملاکی عبارتست از کارآمدی یک ابزار اندازه گیری در پیش بینی رفتار یک فرد در موقعیت های خاص. برای این منظور عملکرد هر فرد در آزمون با یک ملاک مقایسه می‌شود. به عبارت دیگر اعتبار ملاکی یک ابزار اندازه گیری عبارتست از همبستگی بین نمرات آزمون و نمره ملاک. اعتبار ملاکی بر دو نوع است:

1- اعتبار پیش بین    ،    2- اعتبار همزمان

1-اعتبار پیش بین: در اندازه گیری های روانی- تربیتی، اعتبار پیش بین عبارتست از بررسی رابطه نمره های آزمونی که برخی ویژگی ها را می سنجد و آن چه ادعای پیش بینی آن را دارد. اعتبار پیش بین می‌تواند به وسیله رابطه عملکرد در یک آزمون با آزمون ملاک رفتاری به دست آید. به عبارت دیگر ضریب همبستگی نمره های حاصل از اجرای آزمون با نمره های متغیر ملاک، نمایانگر اعتبار پیش بین است.

2- اعتبار همزمان: اعتبار همزمان در مواردی به کار می‌رود که داده های حاصله از دو اندازه گیری در یک زمان در دسترس باشد. در این گونه موارد عملکرد در یک آزمون به عملکرد در آزمون دیگر مرتبط می‌گردد. این فرایند اعتبار همزمان نامیده می‌شود. اعتبار همزمان در مواردی محاسبه می‌شود که هدف جانشین کردن یک ابزار اندازه گیری به جای ابزار دیگری باشد. این امر بیشتر به علت ملاحظات مربوط به سهولت اجرای آزمون یا جانشین کردن یک آزمون کوتاهتر به جای یک آزمون طویل تر است. در این مورد نیز ضریب همبستگی بین نمره های حاصل از اجرای آزمون با نمره های بدست آمده از اجرای آزمون دیگر یا اندازه های حاصل از اندازه گیری دیگری که همزمان به عمل آمده است به عنوان میزان اعتبار اندازه گیری به کار می‌رود.

ج) اعتبار سازه: اعتبار سازه  یک ابزار اندازه گیری نمایانگر آن است که ابزار اندازه گیری تا چه اندازه یک سازه یا خصیصه ای را که مبنای  نظری دارد می سنجد. در بررسی اعتبار سازه باید به تدوین فرضیه هایی درباره مفاهیم اندازه گیری شده، آزمودن این فرضیه ها و محاسبه همبستگی نتایج با اندازه گیری اولیه پرداخت. اگر ضریب همبستگی حاصله بالا باشد اعتبار سازه افزایش می‌یابد ولی اگر همبستگی معنی دار نباشد علت را می‌توان به عوامل زیر نسبت داد:

1- جمع آوری داده ها با اشکال همراه بوده است.

2- پیش بینی و فرضیه ها غلط بوده است.

3- ابزار، خصیصه مورد نظر را اندازه گیری نمی‌کند.

اگر چه فرایند برقراری اعتبار سازه امر بی انتهایی است ولی محقق یا سازنده آزمون می‌تواند اعتبار سازه یک آزمون را در موقعیت های خاص نشان دهد.

از جمله شیوه هایی که برای تعیین اعتبار سازه به کار می‌رود موارد زیر است:

1- تفاوت های گروهی: اگر نظریه ای تفاوتی را بین گروهها (یا هیچ تفاوتی را) در نمرات آزمون پیش بینی کند، آزمونی که این تفاوت را نشان دهد (یا ندهد) دارای اعتبار سازه است. برای مثال پیش بینی می‌شود که کودکان و بزرگسالان در بلوغ اجتماعی با هم تفاوت دارند. بنابراین اگر آزمونی که برای اندازه گیری خصیصه بلوغ اجتماعی ساخته شده باشد، تفاوت معنی داری را بین کودکان و بزرگسالان نشان دهد دارای اعتبار سازه است.

2- تغییرات: چنانچه  نظریه ای پیش بینی کند که خصیصه مورد اندازه گیری تحت تاثیر زمان یا مداخله آزمایشی قرار می گیرد، اگر نمرات آزمون این تاثیر را نشان دهد داراری اعتبار سازه است.  برای مثال اگر آزمونی مهارت های کلامی را می سنجد باید با افزایش سن آزمودنی ها نمرات افزایش یابد، یا اگر مداخله اجتماعی برای پرورش این مهارت ها صورت گرفته باشد نمرات پیش آزمون و پس آزمون باید تغییرات معنی داری را نشان دهد.

3- اعتبار همگرا و واگرا (تشخیصی): هر گاه یک یا چند خصیصه از طریق دو یا چند روش اندازه گیری شوند همبستگی بین این اندازه گیری ها دو شاخص مهم اعتبار را فراهم می آورد. اگر همبستگی بین نمرات آزمون هایی که خصیصه واحدی را اندازه گیری می‌کند بالا باشد، آزمون ها دارای اعتبار همگرا می‌باشد. چنانچه همبستگی بین آزمون هایی که خصیصه های متفاوتی را اندازه گیری می‌کند پایین باشد، آزمون ها دارای اعبتار تشخیصی یا واگرا است.

د) اعتبار عاملی: اعتبار عاملی صورتی از اعتبار سازه است که از طریق تحلیل عاملی به دست می‌آید. یک عامل، یک متغیر فرضی (سازه) است که نمرات مشاهده شده را در یک یا چند متغیر تحت تاثیر قرار می‌دهد. هر گاه تحلیل عاملی روی یک ماتریس همبستگی صورت گیرد آزمون هایی که تحت تاثیر عوامل خاصی قرار گرفته دارای بار عاملی بالا در آن عامل است.

منبع: کتاب روش های تحقیق در علوم رفتاری، تالیف دکتر زهره سرمد، عباس بازرگان و الهه حجازی. 1376، موسسه نشر آگه، تهران.

RE

قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار اندازه گیری

قابلیت اعتماد که واژه هایی مانند پایایی، ثبات و اعتبار برای آن به کار برده می‌شود و معادل انگلیسی آنReliability است، یکی از ویژگی های ابزار اندازه گیری (پرسشنامه یا مصاحبه یا سایر آزمون ها) است. مفهوم یاد شده با این امر سروکار دارد که ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می دهد. از جمله تعریف هایی که برای قابلیت اعتماد ارائه شده است می توان به تعریف ارائه شده توسط ایبل و فریسبی (1989) اشاره کرد: «همبستگی میان یک مجموعه از نمرات و مجموعه دیگری از نمرات در یک آزمون معادل که به صورت مستقل بر یک گروه آزمودنی به دست آمده است.»

با توجه به این امر معمولا دامنه ضریب قابلیت از صفر (عدم ارتباط) تا 1+ (ارتباط کامل) است. ضریب قابلیت اعتماد نشانگر آن است که تا چه اندازه ابزار اندازه گیری ویژگی های با ثبات آزمودنی و یا ویژگی های متغیر و موقتی وی را می سنجد.

لازم به ذکر است که قابلیت اعتماد در یک آزمون می‌تواند از موقعیتی به موقعیت دیگر و از گروهی به گروه دیگر متفاوت باشد. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری شیوه های مختلفی به کار برده می‌شود. از آن جمله می‌توان به الف) اجرای دوباره (روش بازآزمایی) ، ب) روش موازی (همتا) ، ج) روش تصنیف (دو نیمه کردن)  ، د) روش کودر- ریچاردسون و سایر اشاره کرد.

الف) اجرای دوباره آزمون یا روش بازآزمایی: این روش عبارت است از ارائه یک آزمون بیش از یک بار در یک گروه آزمودنی تحت شرایط یکسان. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، ابتدا ابزار اندازه گیری بر روی یک گروه آزمودنی اجرا شده و سپس در فاصله زمانی کوتاهی دوباره در همان شرایط، آزمون بر روی همان گروه اجرا می‌شود. نمرات بدست آمده از دو آزمون مورد نظر قرار گرفته و ضریب همبستگی آنها محاسبه می‌شود. این ضریب نمایانگر قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار است. روش بازآزمایی برای ارزیابی ثبات مولفه های یک ابزار اندازه گیری به کار می‌رود ولی با این اشکال نیز روبه رو است که نتایج حاصله از آزمون مجدد می‌تواند تحت تاثیر تمرین (تجربه) و حافظه آزمودنی قرار گرفته و بنابراین منجر به تغییر در قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری گردد.

ب) روش موازی یا استفاده از آزمون های همتا: یکی از روشهای متداول ارزیابی قابلیت اعتماد در اندازه گیری های روانی- تربیتی استفاده از آزمون های همتا است که شباهت زیادی با یکدیگر دارند ولی کاملا یکسان نیستند. ضریب قابلیت اعتماد بر اساس همبستگی نمرات دو آزمون همتا به دست می‌آید.  خطاهای اندازه گیری و کمبود یا عدم وجود همسانی میان دو فرم همتای آزمون (تفاوت در سوالات یا محتوای آن‌ها) قابلیت اعتماد را کاهش می‌دهد.

ممکن است فرم های همتا به طور همزمان ارائه نگردد. در این صورت قابلیت اعتماد هم شامل ثبات و همسانی می‌شود. اگر فاصله اجرای فرم های همتا زیاد باشد و تغییراتی در ضریب قابلیت اعتماد مشاهده گردد، ممکن است که این تغییر مربوط به عوامل فردی (آزمودنی ها)، همتا نبودن آزمون ها و یا ترکیبی از هر دو باشد.

ج) روش تنصیف (دو نیمه کردن): این روش برای تعیین هماهنگی درونی یک آزمون به کار می‌رود. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، سوال های (اقلام) یک آزمون را به دو نیمه تقسیم نموده و سپس نمره سوال های نیمه اول و نمره سوال های نیمه دوم را محاسبه می‌کنیم. پس از آن همبستگی بین نمرات این دو نیمه را بدست می‌آوریم. ضریب همبستگی به دست آمده برای ارزیابی قابلیت اعتماد کل آزمون مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد کل آزمون از فرمول -اسپیرمن- براون- برای این مورد استفاده می‌شود:

(1+همبستگی بین دو نیمه)    /    2 * همبستگی بین دو نیمه  = ضریب قابلیت اعتماد کل آزمون

د) روش کودر- ریچاردسون: کودر و ریچاردسون دو فرمول را برای محاسبه هماهنگی درونی آزمون ها ارائه نموده اند. فرمول اول برآوردی از میانگین ضرایب قابلیت اعتماد برای تمام طرق ممکن تنصیف (دو نیمه کردن) را به دست می‌دهد. استفاده از فرمول دوم باید سطح دشواری سوال های آزمون یکسان باشد.

برای محاسبه ضریب قابلیت اعتماد با این روش، نیازی به داشتن نسبت پاسخ های صحیح و غلط نیست، بلکه در دست داشتن واریانس نمره های کل و میانگین نمرات کفایت می‌کند.

ه‍) روش آلفای کرونباخ: یکی دیگر از روشهای محاسبه قابلیت اعتماد استفاده از فرمول کرونباخ است. این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه ها یا آزمونهایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کند بکار می رود. در این گونه ابزارها، پاسخ هر سوال می تواند مقادیر عددی مختلف را اختیار کند.

برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های هر زیر مجموعه سوال های پرسشنامه (یا زیر آزمون) و واریانس کل را محاسبه کرد. سپس با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ مقدار ضریب آلفا را محاسبه کرد.

و) عوامل موثر بر ضریب قابلیت اعتماد: ضریب قابلیت اعتماد یک آزمون تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد که عبارتست از :

1- طول آزمون: علی الاصول آزمون های طولانی تر از قابلیت اعتماد بالاتری در مقایسه با آزمون های کوتاه برخوردارند. برای مثال ضریب قابلیت اعتماد یک آزمون 60  سوالی می‌تواند بیشتر از یک آزمون 40  سوالی باشد.

2- سوال های مشابه از نظر محتوا و با سطح دشواری متوسط، قابلیت اعتماد آزمون را افزایش می‌دهد.

3- ماهیت متغیر اندازه گیری شده نیز ضریب قابلیت اعتماد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

لازم به ذکر است که ضریب قابلیت اعتماد در تفسیر نتایج مهم بوده و شرط اساسی در انتخاب یک ابزار اندازه گیری است.

 

منبع: کتاب روش های تحقیق در علوم رفتاری، تالیف دکتر زهره سرمد، عباس بازرگان و الهه حجازی. 1376، موسسه نشر آگه، تهران.

porseshnameonlie

مقیاسهای اندازه گیری نگرشها

برای اندازه گیری نگرشها می توان از مقیاسهایی استفاده نمود که مهمترین آنها عبارتند از:
الف) مقیاس لیکرت (Likert style): یکی از رایج ترین مقیاسهای اندازه گیری است. این مقیاس از مجموعه ای منظم از گویه ها (عبارات) که به ترتیب خاصی تدوین شده، ساخته می شود. این گویه ها حالات خاصی از پدیده مورد انداره گیری را به صورت گویه هایی که از لحاظ اندازه گیری دارای وزن های مساوی است، عرضه می کند. پاسخ دهنده میزان موافقت خود را با هر یک از این عبارات در مقیاس درجه بندی شده که معمولا از یک تا پنج (یا هفت) درجه است، نشان می دهد. سپس پاسخ آزمودنی به هر یک از گویه ها از نظر عددی (رتبه) ارزش گذاری می شود. حاصل جمع عددی این ارزشها نمره آزمودنی را در این مقیاس به دست می دهد. امروزه اکثر پرسشنامه ها دارای مقیاس لیکرت هستند.
ب) مقیاس افتراق معنایی (Semantic Differential Scale): در این مقیاس از پاسخ دهنده خواسته می شود تا مفهومی را روی یک مقیاس دوقطبی هفت درجه ای علامت گذاری کند. در دو قطب مقیاس دو صفت متضاد با هم قرار دارند.
ج) مقیاس ثرستون (Thurston scale): در این مقیاس از پاسخ دهنده خواسته می شود تا تمام مواردی را که با آنها موافق است، علامت بزند. امتیاز هر فرد در این مقیاس بوسیله تعداد گویه هایی که با آنها موافق است تعیین می شود.
د) مقیاس گاتمن (Gatman): در این مقیاس گویه ها بر حسب دشواری، پیچیدگی یا ارزش وزنی مرتب می شوند و موافقت یا تایید یک گویه، موافقت با سایر گویه های کم وزن تر را به دنبال دارد. این ویژگی “تراکمی بودن” مقیاس گاتمن، امکان می دهد تا با داشتن امتیاز کلی فرد نمره وی را در هر گویه پیش بینی نماییم.

ه) مقیاس فاصله اجتماعی بوگاردوس (Bogardos): در این مقیاس گویه ها به صورت موقعیت های فرضی به ترتیب که معرف فاصله اجتماعی باشد، ارائه می شود. مقیاس بوگاردوس نوعی مقیاس سنجش نگرش است که در بررسی نگرش نسبت به گروههای قومی – نژادی، طبقات اجتماعی، گروههای مذهبی و حرفه ای مورد استفاده قرار می گیرد. پیش فرض این مقیاس آن است که هر چه فرد پیشداوری بیشتری در مورد یک گروه ویژه داشته باشد، فاصله اجتماعی بین او و اعضای گروه بیشتر خواهد بود.

منبع: سازمان و مدیریت: رویکردی پژوهشی نوشته سیدمحمد مقیمی

announcement

اطلاعیه

به اطلاع کاربران محترم پرسشنامه آنلاین می‌رساند به منظور ارائه خدمات بهتر به کاربران جدید و با توجه به افزایش تعداد ثبت نام کنندگان در سایت پرسشنامه آنلاین و با توجه به محدودیت نام کاربری برای ثبت نام کنندگان جدید و نیز محدودیت فضای سرور، اکانت کاربرانی که از محدودیت زمانی آنها سپری شده است، حذف خواهد شد. این محدودیت زمانی برای کاربران رایگان یک ماه و برای کاربران پایه شش ماه می‌باشد. در صورتیکه با توجه به محدودیت زمانی فوق همچنان مایل به حفظ اکانت خود هستید هر چه سریعتر با پشتیبانی پرسشنامه آنلاین تماس بگیرید:

support@porseshnameonline.com